Stefaan Hendrickx, coördinator tabak, Vlaams Instituut Gezond Leven Verschenen op 20/11/2019

In het nieuws

Artsen van het Brussels Universitair Ziekenhuis Saint-Luc achten het mogelijk dat een eerste Belgische vape-dode is gevallen. Een 18-jarige uit Brussel was een maand geleden met zware ademhalingsproblemen opgenomen in het ziekenhuis. De jongen gebruikte een elektronische sigaret met een cannabisvulling.

Waar komt dit nieuws vandaan?

Brusselse artsen onderzochten waarom een 18-jarige gezonde persoon overleed aan zware ademhalingsproblemen zonder duidelijke oorzaak. Na uitsluiten van alle andere risicofactoren, kwamen ze tot de conclusie dat het gebruik van de elektronische sigaret of e-sigaret waarschijnlijk aan de basis lag van de gezondheidsproblemen.

Het slachtoffer gebruikte, om slaapproblemen op te lossen, de e-sigaret in combinatie met cannabishoudende vullingen. In de Verenigde Staten bevestigt de overheidsinstantie ‘Center for Disease Control and Prevention’ dat er reeds 37 doden vielen en zich bijna 2.000 personen met longproblemen door e-sigaretten gemeld hebben (1). De meeste overledenen gebruikten eveneens cannabisvullingen, meer bepaald THC-olie.

Bron

(1). Centers for Disease Control and Prevention. https://www.cdc.gov/tobacco/basic_information/e-cigarettes/severe-lung-disease.html. Oktober 2019.

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Wetenschappers zijn het erover eens dat vapen minder schadelijk en minder ongezond is dan roken (2). Ook kan de e-sigaret een positieve rol spelen bij stoppen met roken (3). Hoe komt het dan dat mensen er door overlijden?

Foutief gebruik

De meeste overlijdens lijken niet het gevolg te zijn van de e-sigaret zelf. Ze hebben wellicht te maken met het foutief gebruik ervan. Met name mensen die cannabishoudende oliën gebruiken. Dit is nochtans afgeraden voor vapen. Het gebruik van olie in een e-sigaret kan grote longproblemen veroorzaken. De klassieke vullingen bevatten geen oliehoudende bestanddelen, uitsluitend een wateroplosbare vloeistof.

Roken en vapen

Uit de Belgische Gezondheidsenquête 2018 blijkt dat bijna 34% van de dampers van 15 tot 24 jaar voordien nooit gerookt had. Waakzaamheid is dus geboden, want deze jonge gebruikers riskeren een nicotineverslaving. Deze groep bestaat wel vooral uit jongeren die tijdelijk experimenteren en daarna weer stoppen: het aantal huidige en regelmatige gebruikers is in deze leeftijdsgroep erg laag.

Uit onderzoek elders in Europa blijkt dat de e-sigaret voor jongeren geen opstapje is naar roken. Er is geen oorzaak-gevolgverband. Wel is er een verband tussen roken en vapen, gelinkt aan risicogedrag bij deze leeftijdsgroep. 

Verontrustend is dat 76% van de personen die een e-sigaret gebruiken, daarnaast nog steeds tabak roken. Op die manier is er geen gezondheidswinst. Deze groep van dubbelgebruikers vormen een uitdaging: we moeten ze overtuigen om de sigaret definitief af te zweren.

Verkoop e-sigaretten verbieden?


Tot nu toe hebben 39 landen in de wereld de verkoop van e-sigaretten verboden. De Verenigde Staten overwegen om de combinatie e-sigaret en smaakstoffen te verbieden. Dit is echter geen goede zaak.

Gewone sigaretten
, die veel schadelijker zijn, zijn immers wel nog legaal. Rokers die vandaag vapen zouden dan moeten terugkeren naar de klassieke tabakssigaretten.

Het verbieden van aroma’s is bovendien geen goede strategie. Rokers hebben ze nodig om de switch naar vapen te kunnen maken. Er is nood aan meer regulering van het aanbod en van smaakjes in e-sigaretten en wel om twee grote redenen: meer garanties op veiligheid en kwaliteit en ontmoediging van gebruik door minderjarigen.

Conclusie

Artsen vermoeden dat de jonge Belg, het eerste Europese slachtoffer van de elektronische sigaret, cannabishoudende oliën gebruikte in zijn e-sigaret. Daarvoor zijn ze niet bedoeld. Het gebruik van olie in een e-sigaret kan grote longproblemen veroorzaken. Klassieke vullingen lijken dit probleem niet te veroorzaken. Vapen is volgens wetenschappers minder schadelijk en minder ongezond dan roken.

Referenties

(2) Laatste advies Hoge Gezondheidsraad: https://www.health.belgium.be/nl/advies-9265-elektronische-sigaret

(3) https://www.gov.uk/government/publications/vaping-in-england-an-evidence-update-february-2019/vaping-in-england-evidence-update-summary-february-2019, en recent nog: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/add.14656

(4) L. Gisle, E. Braekman, S. Drieskens. Gezondheidsenquête 2018: Gebruik van de elektronische sigaret. Brussel, België: Sciensano; Rapportnummer: D/2019/14.440/58. Beschikbaar op: www.gezondheidsenquete.be

Hoe controversieel is de e-sigaret?

E-sigaretgebruik houdt altijd risico’s in. Zo weten we niet wat de langetermijneffecten zijn. Als je de e-sigaret gebruikt zoals bedoeld, is ze veel veiliger en minder ongezond dan de klassieke tabakssigaret.

Stoppen met roken

De meeste vapers, in ons land 9 op de 10, zijn (ex-)rokers. Deze mensen kunnen de e-sigaret gebruiken als hulpmiddel bij het stoppen met roken. 

De e-sigaret met nicotine is mogelijk een efficiënt rookstopmiddel. De wetenschappelijke onderbouwing daarvan is nog onvolledig. Maar onderzoek dat deze rol bevestigt neemt toe. 

Uit nieuw onderzoek van de University College London blijkt dat e-sigaretten in de UK elk jaar tussen 50.000 en 70.000 rokers helpen stoppen (https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/add.14851).

Niet voor minderjarigen

E-sigaretten zijn producten voor volwassen rokers. Jongeren, niet-rokers en zwangere vrouwen blijven er beter af. De regulatie mag rokers niet ontmoedigen om de overstap te maken, maar moet minderjarigen net wel ontraden ermee te beginnen.

We raden rokers die gestopt zijn met behulp van de e-sigaret aan om daarna ook te stoppen met de e-sigaret zelf. Lukt dat niet, dan raden we hen af om terug te keren naar tabak.

Meer info over vapen en roken
Gerelateerde richtlijnen
Eerste hulp
Gerelateerde koppen
Vond je dit artikel nuttig?

Ook interessant

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief