gezondheid en wetenschap

Pesten op school

Wat is het?

Pesten is kwetsend gedrag vanwege een dader (individu of groep) tegenover een slachtoffer. Gedurfd gedrag en grensoverschrijdend handelen komen in de adolescentie vaak voor. De meeste jongeren gaan weleens over de schreef, maar gelukkig blijft het meestal binnen de perken. Een kleine groep vertoont echter hardnekkig probleemgedrag, met volgehouden en systematisch schaden van een slachtoffer. Dit piekt tussen 10 en 17 jaar. Daarna verdwijnt het doorgaans vanzelf.
Pesten en de gevolgen ervan worden beïnvloed door een heleboel zaken: persoonskenmerken en gedrag van pester en slachtoffer, maar ook omgevingsfactoren zoals gezinsstructuur, groepsgedrag, duur en frequentie van het pestgedrag. Aan de basis van het probleem ligt dus een complex geheel van factoren.

Hoe vaak komt het voor?

Pesten komt zowel bij jongens als bij meisjes voor. Bij jongens is het vaker fysiek (opzettelijk lichamelijk kwetsen); bij meisjes gebeurt het op een indirecte manier en speelt het in op de relaties tussen mensen. Over hoe vaak pesten voorkomt op school, bestaan uiteenlopende cijfers: van 1 op 3 tot 1 op 10 leerlingen. Dikwijls merken ouders of leerkrachten het niet op. Zo schat een Finse studie dat slechts 2 op 10 ouders en 1 op 10 leerkrachten op de hoogte zijn van het pesten. Dikwijls wordt het pestgedrag ook buiten de school verdergezet via sociale media (facebook en twitter) en sms. Het zogeheten cyberpesten is bijzonder populair: 3 tot 8% van de Vlaamse jeugd zou hiermee te maken hebben.

Hoe kun je het herkennen?

Slachtoffers zijn vaak in een of ander opzicht 'anders' dan het gemiddelde van de groep. Nieuwe kinderen op school, kinderen met overgewicht en kinderen die niet goed kunnen volgen, zijn vaker het doelwit van pesterijen. Dit kwetsende gedrag kan, maar hoeft niet fysiek te zijn. Naast duwen, slaan, schoppen zijn er ook indirecte en minder duidelijke manieren van pesten zoals het uitsluiten uit de groep, het verspreiden van roddels,… Slachtoffers van pestgedrag lijden hier erg onder. Op school gaan de resultaten vaak achteruit. Niet zelden leidt het tot afwezigheid op school of angst om naar school te gaan (schoolfobie). Pesten kan heel subtiel verlopen, en vaak zijn volwassenen er niet van op de hoogte. Vooral oudere kinderen proberen dikwijls te verbergen dat ze gepest worden.

Tot wat kan het leiden?

Kinderen die (als dader of slachtoffer) betrokken zijn bij pesten, en vooral kinderen die anderen pesten en tegelijk ook zelf gepest worden, lopen een groter risico om psychische problemen te ontwikkelen zoals ADHD, depressie en angststoornissen.
Pesterijen kunnen ook gevolgen hebben in het latere leven. Er is weinig 'gedrag' dat zo sterk problemen in de toekomst voorspelt als pesten. Gepest worden is een stressvolle gebeurtenis en kan leiden tot psychische moeilijkheden in het volwassen leven zoals angststoornissen, een laag zelfbeeld, relatieproblemen. Niet alleen slachtoffers, maar ook daders hebben later in hun leven vaker te kampen met overmatig alcoholgebruik, criminaliteit en psychische stoornissen (persoonlijkheidsstoornissen, angststoornissen)

Hoe moet pesten worden aangepakt?

Belangrijk is dat pesten zo snel mogelijk wordt aangepakt. Naast de ernstige gevolgen voor het slachtoffer zelf, weet men dat ook andere kinderen na verloop van tijd negatief beginnen te denken over de gepeste kinderen. Zelfs de pester heeft baat bij het tijdig opmerken en stoppen van het pesten.
Het is een taak van leerkrachten en gezondheidswerkers om goed in de gaten te houden of er op school gepest wordt. Is dat het geval, dan moeten ze dit actief aanpakken en samenwerken met alle betrokkenen om dit gedrag te stoppen. Omdat pesten een complex fenomeen is, is het belangrijk dat de hele school zich inzet om pesten een halt toe te roepen. De hele schoolgemeenschap zal het probleem met campagnes, gerichte programma's tegen pesten en goede afspraken efficiënt (tegelijkertijd streng en rechtvaardig) moeten aanpakken. Op een sterke, maar warme school zijn de resultaten het best.
Daarnaast is het vaak nodig om professionele hulp in te schakelen, zowel voor de pester als het slachtoffer. Samenwerking in de zorg (psychologen, maatschappelijk werkers e.d.) draagt bij tot een doeltreffende aanpak. Hulpverleners en leerkrachten moeten in elk geval inzetten op het verbeteren van sociale vaardigheden van kinderen die betrokken zijn bij pesten. Kinderen met psychologische klachten of stoornissen worden doorverwezen naar psychiatrische hulpverlening.
Wat heel nuttig kan zijn, is de betrokken partijen (dader en slachtoffer, en hun families) samenbrengen voor een gesprek in aanwezigheid van een leerkracht en eventueel iemand van het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB). Zo kan men een manier zoeken om het pesten te stoppen.
Ouders moeten ten slotte alert zijn voor pesten via de sociale media. Zij bespreken best met hun kinderen dat ze moeten voorzichtig zijn met wat ze via de sociale media de wereld insturen, en dat ze strikt persoonlijke gegevens en paswoorden nooit met derden mogen delen.

Meer weten?

http://onderwijs.vlaanderen.be/pesten-op-school
http://www.schoolzonderpesten.be/
www.cyberpesten.be

Bronnen

www.ebmpracticenet.be


Verschenen op 20/02/2015

Bedankt voor je feedback!

Nieuwsbrief

Vul je emailadres in om onze nieuwsbrief te ontvangen.

icoontje van envelop bij invulvelden voor nieuwsbrief