In het nieuws
De vzw Gynca’s, een organisatie voor vrouwen met een gynaecologische kanker, vraagt de federale overheid om stappen te zetten om tegen 2030 HPV-gerelateerde kankers uit te roeien. Kan dat?
Conclusie
Tot de HPV-gerelateerde kankers behoren baarmoederhalskanker, keelkanker, peniskanker en anuskanker. Vaccinatie tegen HPV is een heel efficiënte manier om het risico op die kankers drastisch te verminderen. Dat wordt bevestigd door een Zweedse studie die vrouwen 18 jaar opvolgde. In de gevaccineerde groep kwam baarmoederhalskanker 72% minder vaak voor dan in de niet-gevaccineerde groep. Als de vaccinatiegraad overal 90% bedraagt en minstens 70% van de vrouwen tussen 25 en 64 jaar deelneemt aan het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker, kan deze kanker uitgeroeid worden. Het is haalbaar, als we een tandje bijsteken.
Lees verder »Waar komt dit nieuws vandaan?
In België krijgen iedere dag drie mensen te horen dat ze een kanker hebben veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Een van die kankers is baarmoederhalskanker. In België sterven elk jaar 220 vrouwen aan de gevolgen van die ziekte. Dat terwijl HPV-gerelateerde kankers in Zweden bijna niet meer voorkomen en tegen 2027 waarschijnlijk helemaal verdwenen zijn. Dat meldt VRT NWS op 5 maart (1).
Vaccin
HPV-gerelateerde kankers kunnen voorkomen worden met vaccinatie tegen HPV. De HPV-vaccinatie is gratis en wordt toegediend in het eerste middelbaar, zowel aan meisjes als aan jongens. De inenting is het meest effectief als je gevaccineerd wordt voor je seksueel actief bent (2).
Opvolgstudies tonen aan dat in landen waar goed gevaccineerd wordt, zoals in Zweden, HPV-gerelateerde kankers bijna niet meer voorkomen. Een grote Zweedse opvolgstudie volgde 926.362 meisjes van begin 2006 tot eind 2023:
- In de HPV-gevaccineerde groep (365.502 meisjes) ontwikkelden 97 vrouwen baarmoederhalskanker.
- In de niet-gevaccineerde groep waren dat er 833.
- De HPV-vaccinatie verminderde het risico op baarmoederhalskanker met 72% (3).
Actieplan
De vzw Gynca’s stelde een ‘white paper’ op. Dat is een stappenplan dat de overheid moet helpen om actie te ondernemen. Met als doel om HPV-gerelateerde kankers in België uit te roeien.
In Vlaanderen is de vaccinatiegraad ongeveer 90%, maar in de Franstalige gemeenschap bedraagt ze ongeveer 60%. Ook de vroegtijdige opsporing is voor verbetering vatbaar. In Vlaanderen worden iets meer dan 60% van de vrouwen gescreend (met een uitstrijkje). In de Franstalige gemeenschap minder dan 50% (4).
Bron
Hoe moet je dit nieuws interpreteren?
Het HPV-virus wordt doorgegeven via seksueel contact. Meer dan 80% van de seksueel actieve mensen heeft wel eens een HPV-infectie gehad. Je voelt daar meestal niets van. Meestal ruimt ons afweersysteem het virus op, maar soms blijft het sluimeren en dan kan het baarmoederhalskanker, peniskanker, anuskanker of keelkanker veroorzaken. Baarmoederhalskanker is veruit de meest voorkomende HPV-gerelateerde kanker.
Baarmoederhalskanker is na borstkanker de tweede meest voorkomende kanker bij jonge vrouwen tussen 15 en 44 jaar (2).
Lange tijd beschermd met vaccin
Het HPV-vaccin is een veilig vaccin dat het risico op HPV-gerelateerde kankers drastisch vermindert, zo blijkt uit steeds meer opvolgstudies, waaronder het recente Zweedse onderzoek (3). Die Zweedse studie toont aan dat de bescherming tegen baarmoederhalskanker al minstens 18 jaar blijft bestaan (zo lang werden de vrouwen in deze studie opgevolgd).
Vroegtijdig opsporen
Alle vrouwen tussen 25 en 64 jaar, ook niet-gevaccineerde, kunnen gevorderde baarmoederhalskanker voorkomen door deel te nemen aan het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker (5):
- Ben je tussen 25 en 29 jaar oud? Dan ontvang je om de drie jaar een uitnodiging om een preventief uitstrijkje te laten nemen.
- Ben je tussen 30 en 64 jaar oud? Dan ontvangt je om de vijf jaar een uitnodiging.
Je vindt alle praktische details op baarmoederhalskanker.bevolkingsonderzoek.be.
Als je gevaccineerd bent, heb je nog altijd een (kleiner) risico op baarmoederhalskanker. Daarom neem je best ook deel aan het opsporingsprogramma.
Conclusie
Tot de HPV-gerelateerde kankers behoren baarmoederhalskanker, keelkanker, peniskanker en anuskanker. Vaccinatie tegen HPV is een heel efficiënte manier om het risico op die kankers drastisch te verminderen. Dat wordt bevestigd door een Zweedse studie die vrouwen 18 jaar opvolgde. In de gevaccineerde groep kwam baarmoederhalskanker 72% minder vaak voor dan in de niet-gevaccineerde groep. Als de vaccinatiegraad overal 90% bedraagt en minstens 70% van de vrouwen tussen 25 en 64 jaar deelneemt aan het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker, kan deze kanker uitgeroeid worden. Het is haalbaar, als we een tandje bijsteken.
Referenties
- (2) Allesovervaccineren.be. Veelgestelde vragen over HPV.
- (3) Wu S, Deng Y, Lepp T et al. Extended follow-up of invasive cervical cancer risk after quadrivalent HPV vaccination: nationwide, register based study. BMJ 2026;392:e087326.
- (4) Gynca’s vzw. Advancing public health: a roadmap to eliminating HPV-related cancers and diseases in Belgium by 2030. Feb 2026.
- (5) Centrum voor Kankeropsporing. Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker.
