Door u gekozen
Een biopsie van een verdacht gezwel is heel vaak nodig om een zekerheidsdiagnose te stellen. Dat gebeurt doorgaans met een naald. De angst bestaat dat zo’n naald tumorcellen verspreidt en een kanker helpt uitzaaien. Kan dat?
Conclusie
In theorie kan prikken in een tumor met een biopsienaald tumorcellen verspreiden bij het terugtrekken van de naald. In werkelijkheid is dat risico heel erg klein tot bijna nul. Zeker omdat meestal een naald gebruikt wordt die in een huls zit, wat extra bescherming biedt. Een biopsie is vaak nodig om een zekerheidsdiagnose te stellen en een behandelplan uit te werken.
Waar komt deze bewering vandaan?
Wanneer er via beeldvorming, bijvoorbeeld een röntgenfoto, een verdacht letsel aan het licht komt, wordt een stukje van dat letsel weggenomen om het in het laboratorium te onderzoeken. Dat noemen we een biopsie.
Een biopsie is belangrijk voor zowel de diagnose als voor het opstellen van het behandelplan. Als het gezwel dieper in het lichaam zit, wordt vaak met een dunne, holle naald gewerkt waarmee het letsel wordt aangeprikt. Wanneer de naald wordt teruggetrokken uit een kwaadaardig letsel, zouden celletjes kunnen achterblijven op het traject van de naald, waardoor de kanker zich kan verspreiden.
De vraag ‘kan een biopsie tumorcellen wakker maken, waardoor ze zich verspreiden over het lichaam?’ is dus een terechte vraag. Theoretisch is dit niet onmogelijk. Deze bekommernis kreeg een arts te horen van een patiënt met een hoofdhals-tumor (1). De arts klopte aan bij ons Misinformation Rapid Response Team* voor een factcheck. Hoe kan hij zijn patiënt geruststellen?
Bron
(1) Vraag van een bezorgde arts
Hoe moet je deze bewering interpreteren?
Het fenomeen bestaat en heeft ook een naam: naaldtraject-uitzaaiing.
Studies tonen dat de kans op het verspreiden van tumorcellen langs een naald zeer klein is, maar niet nul. Bij vrijwel alle tumoren, ook hoofdhals-tumoren, is het risico kleiner dan 1% (2).
Een overzichtsonderzoek met betrekking tot 7 rapporten over naaldtraject-uitzaaiing bij hoofdhals-tumoren vond het fenomeen bij 0,0011% tot 0,00012% van de gevallen. Het risico is dus zeer klein, maar de auteurs van deze publicatie hadden ook de bedenking dat er weinig onderzoek over gebeurt (3).
Het risico op een naald-trajectuitzaaiing wordt nog verder verkleind tot bijna nul wanneer men een naald gebruikt die voorzien is van een coaxiale huls (een soort holle geleidingsnaald waar de biopsienaald in zit), wat meestal het geval is. Dat blijkt uit onderzoek bij leverkanker (4).
Conclusie
In theorie kan prikken in een tumor met een biopsienaald tumorcellen verspreiden bij het terugtrekken van de naald. In werkelijkheid is dat risico heel erg klein tot bijna nul. Zeker omdat meestal een naald gebruikt wordt die in een huls zit, wat extra bescherming biedt. Een biopsie is vaak nodig om een zekerheidsdiagnose te stellen en een behandelplan uit te werken.
Referenties
- (2) Robertson EG, Baxter G. Tumour seeding following percutaneous needle biopsy: the real story! Clin Radiol 2011;66(11):1007-1014.
- (3) Shah KS, Ethunandan M. Tumour seeding after fine-needle aspiration and core biopsy of the head and neck--a systematic review. Br J Oral Maxillofac Surg 2016;54(3):260-265.
- (4) Singal A, Llovet J, Yarchoan M et al. AASLD Practice Guidance on prevention, diagnosis, and treatment of hepatocellular carcinoma. Hepatology 2023;78(6):1922-1965.
*Deze factcheck kwam tot stand dankzij het Misinformation Rapid Response Team, een samenwerking tussen Gezondheid en Wetenschap, Factcheck.Vlaanderen en verschillende ziekenhuizen.