Fluoride in tandpasta is niet gevaarlijk, zolang je niet veel inslikt

Waar komt dit nieuws vandaan?

Influencers beweren dat fluoride in tandpasta verantwoordelijk is voor een hele resem aan gezondheidsproblemen: van schade aan je botten en je tanden tot hersenschade en ontwikkelingsstoornissen, met een verlaagd IQ als gevolg (1). Meestal worden daarbij allerlei zaken door elkaar gehaald:

• Op sociale media lijkt het alsof iedereen fluorose kan krijgen door gewoon z’n tanden te poetsen. In feite is fluorose vooral een probleem bij kinderen die langdurig te veel fluoride binnenkrijgen tijdens de tandontwikkeling.
• ‘Een klein beetje fluor is al gevaarlijk’, klinkt het. Maar om een fluorvergiftiging op te lopen, moet je in werkelijkheid enorme hoeveelheden fluoride binnenkrijgen op korte tijd.
• De gevolgen van fluorrijk drinkwater worden zonder nuance geplakt op tandpasta.

Wat je wél in de praktijk ziet, zijn de gevolgen van fluorvrije tandpasta: minder bescherming tegen gaatjes.

Bron

TikTok

Hoe moet je dit nieuws interpreteren?

Wat is fluorose?

Tand-fluorose ontstaat wanneer kinderen (meestal jonger dan 8 jaar) herhaaldelijk te veel fluoride binnenkrijgen tijdens de ontwikkeling van het tandglazuur van hun volwassen gebit (2). Dat gebeurt vooral door regelmatig tandpasta in te slikken over een lange periode. Je krijgt het niet door je tanden te poetsen op zich.

Tand-fluorose ziet eruit als witte vlekjes of lijntjes op de tanden. Het komt voor bij kinderen die regelmatig tandpasta inslikken, zeker bij hogere concentraties, zoals in tandpasta voor volwassenen. Tot in de jaren 90 werden soms fluortabletjes gebruikt, die sommige kinderen als snoepjes innamen, waardoor ze later witte vlekjes op hun tanden kregen.

In ernstigere gevallen zie je bruine verkleuringen, putjes of brozer glazuur. Dat komt in België zelden voor.

Je kan ook fluoride binnenkrijgen via drinkwater. Als water extreem veel fluoride bevat en je daar lange tijd van drinkt, kan je skelet-fluorose krijgen. Dat veroorzaakt gewrichtsklachten en veranderingen aan je botten. Je kan geen skelet-fluorose krijgen via tandpasta.

Fluorose zie je vooral:

• in regio’s met hoge natuurlijke fluoridewaarden in drinkwater, zoals in sommige delen van India, China of Afrika (3);
• bij combinaties zoals fluorrijk drinkwater + tandpasta + fluorsupplementen.

Hoeveel fluoride zit er in tandpasta en wat betekent dat?

Op tandpasta staat het fluoridegehalte in ‘ppm’ (parts per million):

• 1.000 ppm = 1 milligram fluoride per gram tandpasta: voor kinderen tot 6 jaar.
• 1.450 ppm = 1,45 mg fluoride per gram tandpasta: standaard voor kinderen vanaf 6 jaar en volwassenen.

Voor kinderen is het advies om een rijstkorrel tot een erwtje tandpasta te gebruiken. Zorg er ook voor dat ze het niet inslikken. Maar maak je geen zorgen als dat toch gebeurt. Om fluorose te ontwikkelen, zou een kind lange tijd 1,5 tot 2,5 gram tandpasta per dag moeten inslikken (4). Dat is ruwweg 6 tot 10 erwtjes per dag.

Hoeveel tandpasta moet je inslikken om fluor-vergiftiging te krijgen?

Acute fluoride-vergiftiging is nog iets helemaal anders dan fluorose: het gaat om een grote dosis in korte tijd.

Er wordt geschat dat een giftige dosis ongeveer 5 tot 10 mg fluoride per kilogram lichaamsgewicht is (5). Als je rekent met een standaard tube tandpasta van ongeveer 100 mg fluoride per tube, dan zou een volwassene van 72 kg 4 tot 7 tubes in korte tijd moeten inslikken om in de toxische zone te komen. Bij normaal poetsen zit je daar mijlenver vanaf.

Waarom zit er fluoride in tandpasta?

Tandpasta met fluoride vermindert gaatjes met ongeveer 20 tot 30% (6). En een tandpasta met meer dan 1.000 ppm fluoride beschermt bij volwassenen beter dan een tandpasta met een lagere concentratie.

Fluorvrije tandpasta beschermt je gebit niet tegen gaatjes.

Meer tips en info over tandenpoetsen vind je bij Kind en Gezin (voor kinderen) en op gezondemond.be (voor kinderen en volwassenen).

Conclusie

Fluoride in tandpasta is veilig en beschermt je tanden tegen gaatjes. Fluorose kan voorkomen, maar vooral bij jonge kinderen die lange tijd te veel tandpasta inslikken. Zelfs dan beperkt het zich meestal tot witte vlekjes op de tanden. Voor echte fluoride-vergiftiging moet je al meerdere tubes tandpasta inslikken. Wie het advies van influencers volgt en overschakelt op fluoridevrije tandpasta, loopt meer risico op gaatjes.

Referenties

• (2) Hoge Gezondheidsraad. Fluor(ide) ter voorkoming van tandbederf: rol van tandpasta’s en huidige situatie in België. 2021.
• (3) WHO. Fluoride in Drinking-water: Background document for development of WHO Guidelines for Drinking-water Quality. 2004.
• (4) EFSA Scientific Committee; Bennekou SH, Allende A, Bearth A, et al. Updated consumer risk assessment of fluoride in food and drinking water including the contribution from other sources of oral exposure. EFSA J. 2025;23(7):e9478.
• (5) American Academy of Pediatric Dentistry. Fluoride therapy. The Reference Manual of Pediatric Dentistry; 2025:372-8.
• (6) Marinho VC, Higgins JP, Sheiham A, Logan S. Fluoride toothpastes for preventing dental caries in children and adolescents. Cochrane Database Syst Rev. 2003;2003(1):CD002278.