Paracetamol is niet geschikt als slaapmiddel

Wat weten we hierover?

Wie last heeft van slapeloosheid krijgt de raad om zuinig om te springen met slaapmedicatie, omdat die verslavend werkt. Daarom grijpen sommige mensen naar andere remedies, zoals paracetamol. Die pijnstiller wordt wel eens gebruikt als slaapmiddel, vooral door oudere mensen. Sommige mensen willen zelfs een specifiek merk van paracetamol, bijvoorbeeld Dafalgan. Ze zijn er stellig van overtuigd dat het werkt (1).

Pijn kan ervoor zorgen dat je niet slaapt. In zo’n geval kan een eenvoudige pijnstiller als paracetamol de slaap verbeteren door de pijn weg te nemen. Maar ook ouderen met slaapproblemen die geen pijn hebben, krijgen soms de raad paracetamol te nemen. Paracetamol is vrij verkrijgbaar, je hebt er geen doktersvoorschrift voor nodig.

Al eerder onderzocht

Omdat dit gebruik geregeld voorkomt en sommige mensen overtuigd zijn van het effect, hebben wetenschappers jaren geleden al onderzocht of de populaire pijnstiller een slaapverwekkende werking heeft. Dat blijkt niet het geval.

Bron

(1) Vraag van een verpleegkundige van een universitair ziekenhuis.

Wat weten we momenteel?

Onderzoek

Dit onderwerp werd al verschillende keren onderzocht:

• studie in een slaaplaboratorium (2):
  • Mensen kregen ofwel een paracetamol ofwel een nepproduct (placebo).
  • De paracetamolgebruikers sliepen niet beter dan de placebogroep en men vond ook geen effect op de slaapkwaliteit.

• grote studie met bijna 3000 patiënten die pas geopereerd waren (3):
  • Voor het slapengaan kregen de patiënten 1 gram paracetamol ofwel een placebo.
  • Er was een klein effect van paracetamol: met de pijnstiller sliepen mensen ietsje beter.
  • De onderzoekers wijten dat aan het pijnstillend effect: pijn in de dagen na een operatie komt veel voor. Die pijn houdt je wakker. Dankzij paracetamol vermindert de pijn, waardoor je beter slaapt.

• recent overzichtsonderzoek (waarbij verschillende studies samen geanalyseerd werden) (4):
  • Alle remedies die ouderen gebruiken om beter te kunnen slapen, werden onderzocht.
  • De proefpersonen die paracetamol namen, sliepen niet beter dan de proefpersonen die een placebo kregen.

Generisch versus merkmiddel

Paracetamol is zowel beschikbaar als merkgeneesmiddel, bijvoorbeeld Dafalgan, als generische geneesmiddel. Een generisch geneesmiddel komt pas later op de markt, wanneer de tijdelijke bescherming (het ‘patent’) van het merkgeneesmiddel afloopt. Dat patent geeft het bedrijf dat het middel ontwikkelde een aantal jaar het alleenrecht om het te verkopen.

• Generische geneesmiddelen zijn meestal veel goedkoper dan de merkproducten.
• Ze werken even goed en hebben dezelfde bijwerkingen als de overeenkomstige merkgeneesmiddelen. Daar worden ze streng op gecontroleerd.
• Ze kunnen er wel anders uitzien of andere hulpstoffen bevatten, maar de werking is exact dezelfde.
  

Zowel het merkgeneesmiddel Dafalgan als de generische variant paracetamol hebben geen effect op de slaap (als je geen pijn hebt). Ze werken niet beter dan een placebo.

Langdurig gebruik kan gezondheid schaden

Het is af te raden om langere tijd paracetamol te gebruiken in de hoop beter te slapen. Langdurig gebruik kan tot lever- en nierschade leiden.

Meer info over paracetamol vind je op farmainfo.be.

Conclusie

Paracetamol wordt soms gebruikt om beter te slapen, vooral door ouderen. Nochtans heeft het niet meer effect dan een nepproduct of placebo. Alleen mensen die de slaap niet kunnen vatten omdat ze pijn hebben, zullen beter slapen met paracetamol. Paracetamol is een pijnstiller en geen slaapmiddel. Dat geldt zowel voor merkproducten met paracetamol als voor de generische middelen. Langdurig gebruik kan leiden tot schade aan lever en nieren.

Referenties

• (2) Baker FC, Driver HS, Paiker J et al. Acetaminophen does not affect 24-h body temperature or sleep in the luteal phase of the menstrual cycle. J Appl Physiol 2002;92(4):1684-1691.
• (3) Smith GM, Smith PH. Effects of doxylamine and acetaminophen on postoperative sleep. Clin Pharmacol Ther 1985;37(5):549-557.
• (4) Samara M, Huhn M, Chiocchia J et al. Efficacy, acceptability, and tolerability of all available treatments for insomnia in the elderly: a systematic review and network meta-analysis 2020;142:6-17.

Deze factcheck kwam tot stand dankzij het Misinformation Rapid Response Team, een samenwerking tussen Gezondheid en Wetenschap, Factcheck.Vlaanderen en verschillende ziekenhuizen.