Routinecontrole bij de oogarts is meestal niet nodig

Waar komt dit nieuws vandaan?

Het UZ Gent lanceerde recent nieuwe adviezen over wanneer je naar de oogarts moet. Mensen zonder klachten of verhoogd risico zouden vanaf hun 40e best regelmatig op controle gaan, met een interval van 2 tot 10 jaar, afhankelijk van de leeftijd. Heb je een verhoogd risico op oogproblemen, zoals diabetes of een verhoogd risico op glaucoom, dan moet je zelfs vaker op controle gaan (1).

Deze adviezen zijn op federaal niveau nog niet duidelijk geformuleerd. Moeten we deze adviezen vanaf nu volgen of niet?

Bron

(1) UZ Gent. Routinecontrole bij de oogarts: hoe vaak? Juni 2025.

Hoe moet je dit nieuws interpreteren?

Dat oogaandoeningen een belangrijke oorzaak van slechtziendheid zijn, staat buiten discussie. Aandoeningen zoals glaucoom, leeftijdsgebonden maculadegeneratie en oogproblemen bij diabetes kunnen lange tijd weinig of geen klachten geven. Daarom lijkt het logisch om mensen zonder klachten regelmatig te screenen.

Geen duidelijk voordeel voor mensen zonder klachten

Wetenschappelijk onderzoek toont niet aan dat routinecontroles bij mensen zonder oogklachten tot een beter zicht of een betere levenskwaliteit leiden (2, 3). Het klopt wel dat screening meer oogafwijkingen opspoort. Maar mensen die een routinecontrole krijgen, zien na twee tot vijf jaar niet beter dan mensen die geen routinecontrole krijgen. Dat is de conclusie van een belangrijke overzichtsstudie (een studie die meerdere onderzoeken over hetzelfde onderwerp samen analyseert) (2).

In Canada raadt men daarom geen routinecontroles aan bij 65-plussers zonder klachten of verhoogd risico.

De kwaliteit van het bewijs is weliswaar beperkt (3). Verder onderzoek kan daarom nuttig zijn.

Regelmatige controles zijn wel zinvol bij een verhoogd risico

Dat betekent niet dat oogcontroles nooit nuttig zijn. Voor sommige mensen is er wel een duidelijke reden om zich regelmatig te laten onderzoeken:

• Mensen met diabetes hebben meer kans op diabetische retinopathie. Daarom raden richtlijnen aan om kort na de diagnose met oogscreening te starten en die nadien regelmatig te herhalen (4).
• Ook mensen met glaucoom in de familie hebben een hoger risico. Nederlandse richtlijnen adviseren daarom controles vanaf 40 jaar bij eerstegraadsfamilieleden van mensen met glaucoom (ouders, broers, zussen en kinderen) (5).

Zijn routinecontroles haalbaar?

Stel dat oogcontroles bij mensen zonder klachten toch zinvol zouden blijken in de toekomst, dan zal ons huidige zorgsysteem zich moeten aanpassen. Wie een afspraak bij de oogarts wil, moet vaak enkele maanden wachten. Er zijn momenteel dus niet genoeg consultaties om iedereen zonder klachten regelmatig een controle aan te bieden. Dat geeft UZ Gent zelf ook aan (1).

Patiënten kunnen vrij een afspraak maken, zonder een doorverwijzing van de huisarts. Daardoor belanden soms problemen bij de oogarts die de huisarts misschien had kunnen oplossen. Om voldoende plaats in de agenda’s van oogartsen te vrijwaren, stelt zich dan ook de vraag of de doorverwijzing in de toekomst strikter via de huisarts moet verlopen.

Conclusie

Routinecontroles bij de oogarts zijn zinvol voor mensen met een verhoogd risico op oogaandoeningen, zoals mensen met diabetes of met glaucoom in de familie. Voor gezonde volwassenen zonder klachten is er momenteel geen sterk bewijs dat routinematige oogcontroles om de paar jaar tot een betere gezondheid of een beter zicht leiden. Daarnaast is het belangrijk om rekening te houden met de haalbaarheid van routinecontroles in ons huidige zorgsysteem.

Referenties

• (2) Chou R, Bougatsos C, Jungbauer R, et al. Screening for Impaired Visual Acuity in Older Adults: Updated Evidence Report and Systematic Review for the US Preventive Services Task Force. JAMA 2022;327(19):1902-1915.
• (3) Canadian Task Force on Preventive Health Care. Recommendations on screening for impaired vision in community-dwelling adults aged 65 years and older. 2018.
• (4) Federatie Medisch Specialisten. Screening op diabetische retinopathie. Richtlijn Diabetische Retinopathie. 2023.
• (5) Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Visusklachten. 2022.