gezondheid en wetenschap

Oogaantasting bij diabetes

Wat is het?

Het netvlies ligt achter in je oog en zorgt ervoor dat de beelden die je waarneemt naar de hersenen worden doorgestuurd.
Diabetes kan alle bloedvaten van je lichaam beschadigen, ook de bloedvaatjes van het netvlies. In dat geval spreken we van netvliesaantasting. Gevolg ervan is een beperking van het zicht.
De beschadiging in het netvlies kan ontstaan door het lekken van vocht en vet uit de bloedvaten in het netvlies of de vorming van nieuwe bloedvaatjes die gemakkelijk gaan bloeden. Die nieuwe bloedvaatjes ontstaan omdat de oude bloedvaten zo beschadigd zijn dat ze te weinig zuurstof afgeven aan het netvlies.

Hoe vaak komt het voor?

Netvliesaantasting door diabetes is een van de belangrijkste vermijdbare oorzaken van slechtziendheid bij de beroepsactieve bevolking.
Eén op twee mensen met diabetes type 1 en één op vier met diabetes type 2 hebben een zekere mate van netvliesaantasting. In de eerste vijf jaar na de diagnose van diabetes type 1 is er slechts zelden sprake van netvliesaantasting, maar na 20 jaar heeft 80 tot 100% de aandoening. Bij 15 tot 40% ontwikkelen er zich nieuwe kwetsbare bloedvaatjes in het netvlies met risico op bloedingen.
Netvliesaantasting bij diabetes type 2 treft ongeveer 20% van de met insuline behandelde mensen en minder dan 10% van de mensen behandeld met een dieet of suikerverlagende medicatie.
Netvliesaantasting kan ook erfelijk zijn. Komt het in je familie voor, dan is de kans groter dat je het zelf ook krijgt.

Hoe stelt je arts de aandoening vast?

Met het meten van de gezichtsscherpte alleen kan men netvliesaantasting niet opsporen. Bij beginnende aantasting kun je immers alles nog normaal zien. De oogarts zal daarom een foto van het netvlies maken (netvliesfoto) waarop de bloedvaten in het netvlies goed te zien zijn. Zo kan de oogarts nakijken of er bloedvaatjes beschadigd zijn, extra bloedvaatjes zijn gegroeid en of er kleine bloedingen zijn op het netvlies.
Voordat de netvliesfoto wordt gemaakt, krijg je in beide ogen pupilverwijdende oogdruppels. Zo kan een duidelijke foto worden gemaakt van de binnenkant van het oog. Met die oogdruppels zie je een paar uur minder scherp en kun je niet goed tegen fel licht. Je mag dan zelf geen auto of fiets besturen. Na uitwerking van de druppels is je zicht opnieuw normaal.

Hoe vaak worden de ogen gecontroleerd?

Personen met diabetes type 2 worden door de huisarts jaarlijks naar de oogarts verwezen voor een controle van de ogen. Bij personen met diabetes type 1 ontstaat oogaantasting meestal pas in de jaren na het vaststellen van diabetes. Daarom gebeurt bij hen in het begin de controle minder vaak.
Als je diabetes hebt en je wilt zwanger worden, dan moet je ook een controle van de ogen krijgen. Dat gebeurt best vóór de zwangerschap, maar kan ook als je pas zwanger bent. Een netvliesfoto is eveneens nodig aan het einde van de zwangerschap.

Wat kun je zelf doen?

Enkele factoren verhogen de kans op netvliesaantasting: slechte suikercontrole, te hoge bloeddruk, verhoogde vetten en cholesterol in het bloed, overgewicht, eiwitverlies in de urine en nieraantasting bij diabetes.
Je huisarts zal je helpen om al deze zaken zo goed mogelijk onder controle te krijgen om netvliesaantasting te voorkomen. Wordt er toch netvliesaantasting vastgesteld, dan helpt een goede controle van bovenstaande factoren om verdere aantasting van de ogen te vermijden.

Wat kan je arts doen?

Bij beginnende netvliesaantasting is er nog geen behandeling nodig, maar zul je door de oogarts regelmatig worden opgevolgd.
Bij verdere aantasting start de oogarts een laserbehandeling op, in twee of meer sessies. Zo kan hij de schade aan het netvlies behandelen voordat je klachten krijgt en minder goed gaat zien. De laserbehandeling vormt littekens op het netvlies. Die remmen de aantasting van het netvlies en het ontstaan van nieuwe kwetsbare bloedvaatjes af. Boekt men goede resultaten met deze behandeling, dan houden ze gewoonlijk jaren stand. De nadelen ervan zijn verslechtering van het nachtzicht en versmallen van het gezichtsveld.
In sommige gevallen kan een oogoperatie nodig zijn.

Meer weten?

Lees ook onze andere patiëntenrichtlijnen over diabetes:
- Diabetes: wat is het en hoe wordt de diagnose gesteld?
- Diabetes type 2: wat na de diagnose?
- Diabetes: hypoglycemie (te lage bloedsuikerspiegel)
- Diabetes: hyperglycemie (te hoge bloedsuikerspiegel)
- Diabetes type 2: behandeling en opvolging
- Diabetes type 2: gezonde eet- en leefgewoonten
- Suikerverlagende geneesmiddelen bij diabetes type 2
- Insulinebehandeling bij diabetes type 2
- Zenuwaantasting (neuropathie) door diabetes
- Noodzakelijke onderzoeken bij diabetes type 1
- Metabool syndroom
- Nierschade bij diabetes
- Nieuw gediagnosticeerde diabetes type 1 bij een kind

Bronnen

www.ebmpracticenet.be
www.diabetes-vdv.be
http://thuisarts.nl/diabetes-mellitus/ik-wil-meer-weten-over-oogcontrole-bij-diabetes-mellitus

verschenen op 04/09/2015

Bedankt voor je feedback!

Nieuwsbrief

Vul je emailadres in om onze nieuwsbrief te ontvangen.

icoontje van envelop bij invulvelden voor nieuwsbrief