In het nieuws
Bij muzikant Mauro Pawlowski is jongdementie vastgesteld. Naar aanleiding daarvan laat de krant De Standaard op 13 april neuroloog Sebastiaan Engelborghs aan het woord. Volgens Engelborghs speelt erfelijkheid slechts een beperkte rol en kan je risicofactoren voor dementie beïnvloeden door gezond te leven en door op tijd een bril of hoorapparaat aan te schaffen als je slecht ziet of hoort.
Conclusie
Dementie is meestal niet te voorkomen, maar je kan wel de kans verkleinen. Niet alleen via een gezonde levensstijl, maar ook door ervoor te zorgen dat je hersenen voldoende geprikkeld worden. Slecht zien en slecht horen verminderen de prikkeling van het brein en vergroten de kans dat mensen zich isoleren. Door op tijd te kiezen voor een bril of een hoorapparaat wordt het brein volop geprikkeld, met een positief effect op je kans op dementie.
Lees verder »Waar komt dit nieuws vandaan?
In België hebben ongeveer 10.000 mensen jongdementie, waaronder Mauro Pawlowski. De bekende muzikant is 54 jaar en sprak afgelopen weekend openlijk over zijn diagnose. We spreken van jongdementie wanneer de diagnose gesteld wordt voor de leeftijd van 65 jaar. De term verwijst niet naar een nieuw ziektebeeld, alleen naar de leeftijd waarop de aandoening wordt vastgesteld.
Naar aanleiding van dat nieuws berichtten diverse kranten, waaronder De Standaard, over dementie en wat eraan te doen is. Medicatie die de ziekte wat vertraagt, is nuttig, maar brengt minder soelaas voor mensen met jongdementie. Volgens professor Sebastiaan Engelborghs (VUB) is preventie van (jong)dementie minstens even belangrijk. Met een gezonde levensstijl kan je de ziekte vermijden of uitstellen, en daar hoort verrassend advies bij: als je slecht hoort of ziet, heb je meer kans op dementie. Draag je tijdig een bril of hoorapparaat, dan neemt die kans weer af (1).
Bron
(1) Beckers K. 10.000 Belgen met jongdementie weten net als Mauro Pawlowski niet wat ze moeten verwachten. De Standaard. 13 april 2026.
Hoe moet je dit nieuws interpreteren?
Onderzoek
Het verband tussen slecht horen en dementie is het best bestudeerd. Volgens een overzichtsonderzoek met 50 studies met meer dan 1,5 miljoen deelnemers neemt de kans op dementie met 35% toe als je slecht hoort. Hoe sterker het gehoorverlies, hoe groter de kans. Per 10 decibel achteruitgang zou de kans met 16% toenemen (2).
Het verband tussen slecht zien en dementie is ook aangetoond: in een overzichtsonderzoek met 14 studies met meer dan 6 miljoen mensen. Wie heel slecht ziet, en vooral slecht scoort op contrastgevoeligheid (het vermogen om verschillen in helderheid of schakeringen waar te nemen; bijvoorbeeld hoeveel licht je nodig hebt om een trede te onderscheiden), heeft tot 47% meer kans op dementie (3). Het gaat daarbij niet om een beetje bijziendheid of verziendheid, maar om zo slecht zien dat je bijvoorbeeld geen boek meer kan lezen.
Ook mensen met de oogaandoening cataract hebben meer kans om dementie te krijgen. Een operatie verkleint die kans weer (4).
Waar komt dat verband vandaan?
Heel slecht zien en slecht horen vergroten de kans op dementie via meerdere mechanismes:
- Heel slecht zien en slecht horen verminderen de input van prikkels in de hersenen. Je gehoororgaan en ogen zijn dan minder goed in staat om prikkels door te geven aan het brein, wat op termijn tot veranderingen in hersenstructuren leidt. Een brein dat minder geprikkeld wordt, gaat sneller achteruit.
- Slecht zien en slecht horen vergroten de kans op sociaal isolement: mensen gaan minder deelnemen aan activiteiten. Sociaal isolement is op zich een risicofactor voor dementie, omdat je brein minder uitgedaagd wordt.
Wat kan je doen?
Heel slecht zien en slecht horen belemmeren de toevoer aan prikkels naar het brein.
- Zie je minder goed? Begin op tijd een bril te dragen.
- Heb je cataract? Laat dat dan behandelen.
- Hoor je slecht? Begin dan op tijd met een hoorapparaat.
Dat zorgt ervoor dat het brein opnieuw voldoende geprikkeld wordt en verkleint de kans dat je jezelf gaat afzonderen. Brillen en hoorapparaten hebben dus een positieve invloed op het risico op dementie.
Vind meer tips op deze website van het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen: 2voordeprijsvan1.be.
Conclusie
Dementie is meestal niet te voorkomen, maar je kan wel de kans verkleinen. Niet alleen via een gezonde levensstijl, maar ook door ervoor te zorgen dat je hersenen voldoende geprikkeld worden. Slecht zien en slecht horen verminderen de prikkeling van het brein en vergroten de kans dat mensen zich isoleren. Door op tijd te kiezen voor een bril of een hoorapparaat wordt het brein volop geprikkeld, met een positief effect op je kans op dementie.
Referenties
- (2) Yu RC, Proctor D, Soni J et al. Adult-onset hearing loss and incident cognitive impairment and dementia - A systematic review and meta-analysis of cohort studies. Ageing Res Rev 2024;98:102346.
- (3) Shang X, Zhu Z, Wang W et al. The Association between Vision Impairment and Incidence of Dementia and Cognitive Impairment: A Systematic Review and Meta-analysis. Ophthalmology 2021;128(8):1135-1149.
- (4) Xiong Z, Li X, Yang D et al. The association between cataract and incidence of cognitive impairment in older adults: A systematic review and meta-analysis. Behav Brain Res 2023;450:114455.
Met dank aan Jurn Verschraegen, directeur van het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen