Wat is zwangerschapsvergiftiging?
Zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie) is een aandoening die ontstaat tijdens de zwangerschap, meestal na 20 weken. Het kan ook ontstaan in de eerste weken na de bevalling.
Bij zwangerschapsvergiftiging:
- heb je een hoge bloeddruk. Na de 20e zwangerschapsweek noemen we dat zwangerschapshypertensie.
- werken organen zoals je lever of nieren minder goed.
De aandoening kan ernstig worden voor jou en je baby. Daarom is het belangrijk dat je je goed laat opvolgen.
Lees verder onder de afbeelding.
Oorzaak
De oorzaak zou liggen in een minder goede werking van de moederkoek (placenta).
Ernstige vormen
Een ernstige vorm van zwangerschapsvergiftiging heet het HELLP-syndroom. Daarbij kunnen leverproblemen, stoornissen in de bloedstolling en schade aan bloedcellen ontstaan.
Een eerder zeldzame, maar ernstige complicatie van zwangerschapsvergiftiging is eclampsie: dan krijg je ook stuipen.
Hoe vaak komt zwangerschapsvergiftiging voor?
Zwangerschapsvergiftiging komt voor bij 2 tot 8 op de 100 zwangerschappen.
De kans op zwangerschapsvergiftiging is groter bij:
- vrouwen die al voor de zwangerschap een hoge bloeddruk hadden;
- vrouwen ouder dan 40;
- overgewicht;
- een eerste zwangerschap;
- een meerlingzwangerschap (zwanger van twee of meer baby’s);
- een verminderde vruchtbaarheid;
- vrouwen van wie de moeder of zus een zwangerschapsvergiftiging heeft gehad;
- vrouwen die tijdens een vorige zwangerschap zwangerschapsvergiftiging hadden;
- aandoeningen zoals diabetes, migraine, ziektes van de bloedvaten of een nierziekte.
Hoe kan je zwangerschapsvergiftiging herkennen?
Zwangerschapsvergiftiging herkennen is niet altijd eenvoudig. Samen met je zorgverlener is het belangrijk om alert te zijn voor:
- een hoge bloeddruk (hoger dan 140 over 90);
- Vooral na de 20e zwangerschapsweek en de eerste 2 weken na de bevalling kan dat een aanwijzing zijn.
- eiwitten in de urine;
- tekenen van leverproblemen;
- bepaalde klachten:
- ernstige hoofdpijn (pijnstillers helpen niet);
- hevige buikpijn;
- plots vocht vasthouden in je gezicht, handen of voeten;
- wazig zien, dubbelzien, lichtflitsen of vlekjes zien;
- misselijkheid of overgeven;
- pijn tussen je schouderbladen;
- een grieperig gevoel (zonder koorts);
- je baby beweegt minder in je buik.
© Freepik en Gezondheid en Wetenschap
Wist je dat? Wat vocht vasthouden tijdens de zwangerschap is normaal. Als je plots vocht vasthoudt of als je veel vocht vasthoudt, kan dat wel een teken van zwangerschapsvergiftiging zijn. |
Hoe stelt je arts of zorgverlener zwangerschapsvergiftiging vast?
Je zorgverlener meet je bloeddruk en onderzoekt je urine. Soms gebeurt er ook een bloedonderzoek of een echografie van de baby.
Je arts of vroedkundige (vroedvrouw of vroedman) zal alert zijn voor zwangerschapsvergiftiging als:
- je bloeddruk plots verhoogd is na 20 weken zwangerschap
én
- er eiwitten in de urine zitten of er andere tekenen zijn dat je organen minder goed werken.
Je baby wordt ook extra gecontroleerd. Je arts kijkt bijvoorbeeld of je baby goed groeit.
Wat kan je zelf doen?
Ga naar je arts als je klachten hebt
⚠️ Heb je klachten zoals hoofdpijn, wazig zien of hevige buikpijn? Neem dan contact op met je huisarts, vroedkundige of gynaecoloog.
Laat je goed opvolgen
Laat je goed opvolgen door je huisarts, gynaecoloog en vroedkundige.
Zorg goed voor jezelf
- Rust kan helpen, maar zwangerschapsvergiftiging gaat niet voorbij door rust alleen.
- Gezond eten, voldoende bewegen en een gezond gewicht zijn goed voor je algemene gezondheid tijdens de zwangerschap.
- Toch kan je zwangerschapsvergiftiging krijgen, ook als je alles ‘juist’ doet.
- Zwangerschapsvergiftiging kan veel stress en emoties uitlokken. Het kan helpen om te praten met iemand die je vertrouwt: je zorgverlener, een psycholoog of mensen die hetzelfde meemaakten.
| Wist je dat? Heel wat mensen hebben last van ‘wittejashypertensie’: ze hebben tijdelijk een hogere bloeddruk door stress en angst voor de doktersafspraak. Daarom kan het nuttig zijn om zelf thuis je bloeddruk te controleren. Doe dat dan met een gevalideerde bloeddrukmeter. Vraag meer info aan je arts, verpleegkundige, vroedvrouw of apotheker. Is je bloeddruk hoger dan 140 over 90? Neem dan contact op met je arts. |
Wat kan je arts of zorgverlener doen?
Voor de bevalling
Heb je een hoge bloeddruk tijdens je zwangerschap? Dan volgen je huisarts, gynaecoloog en vroedkundige jou en je baby extra goed op. Soms moet je naar het ziekenhuis voor controles.
De behandeling van een hoge bloeddruk tijdens je zwangerschap en/of zwangerschapsvergiftiging hangt af van de ernst van je situatie:
- Je kan medicatie krijgen om je bloeddruk te verlagen.
- Heb je meer kans op zwangerschapsvergiftiging? Dan kan het zijn dat je arts je aspirine voorschrijft.
- Bij ernstige zwangerschapsvergiftiging krijg je soms ook magnesium.
Soms is het veiliger om de bevalling vroeger op gang te brengen. Je wordt dan ingeleid. Soms is een keizersnede nodig.
Na de bevalling
Na de bevalling herstel je meestal volledig. Je bloeddruk kan wel nog enkele dagen of weken hoog blijven. Je zorgverleners blijven je opvolgen.
Na een zestal weken volgt een grondig onderzoek om onderliggende aandoeningen op te sporen.
Vrouwen die zwangerschapsvergiftiging hadden, hebben later in hun leven meer kans op aandoeningen zoals een hoge bloeddruk en hart- en vaatziektes. Daarom blijft het belangrijk om je te laten opvolgen door je arts.
Meer weten?
- preeclampsie.eu: info en getuigenissen over zwangerschapsvergiftiging
- Kind en Gezin:
- Thuisarts.nl: Ik heb zwangerschaps-vergiftiging (pre-eclampsie)
- Thuisarts.nl: Ik ben zwanger en mijn bloeddruk is te hoog
Bronnen
- www.ebpnet.be
- Pre-eclampsia. BMJ Best Practice. Jul 2025.
- Gestational hypertension. BMJ Best Practice. Dec 2024.
- Zwangerschap en Kraamperiode. NHG. Jul 2025.
- Postpartumzorg in de eerste lijn (deel 1). Worel. Feb 2022. (www.worel.be)
- Postpartumzorg in de eerste lijn (deel 2). Worel. Mei 2024. (www.worel.be)