Wat houdt gezond zwanger worden in?
Een gezonde zwangerschap begint al vóór je zwanger bent. Je lichaam bereidt zich namelijk al vroeg voor op een baby, vaak nog voordat je zelf weet dat je zwanger bent. Door op tijd stil te staan bij je gezondheid, vergroot je de kans op een goede start voor jezelf én je kind.
Soms is extra begeleiding nodig, bijvoorbeeld bij:
- chronische aandoeningen, zoals:
- diabetes,
- hoge bloeddruk,
- hartproblemen,
- epilepsie,
- schildklierproblemen,
- psychische problemen,
- een moeilijke thuissituatie.
Je bespreekt dit best op tijd met je arts of zorgverlener. Zo kunnen jullie samen bekijken wat nodig is om de zwangerschap zo gezond en veilig mogelijk te laten verlopen.
Kleine stappen maken al een groot verschil. Door nu goed voor jezelf te zorgen, vergroot je de kans op een gezonde zwangerschap en een goede start voor je baby.
Wat kan je zelf doen?
Gezond zwanger worden betekent dat je kijkt naar wat jou kan helpen, zoals:
- voldoende foliumzuur en vitamine D;
- een gezonde levensstijl;
- alleen medicijnen gebruiken die veilig zijn bij een zwangerschap.
Ook deze zaken kan je vooraf nakijken en bespreken met je arts of zorgverlener:
- vaccinaties;
- je beschermen tegen schadelijke stoffen en eventuele infecties.
💊Foliumzuur en vitamine D
Foliumzuur
Foliumzuur is een vitamine die je vóór en tijdens het begin van de zwangerschap nodig hebt om de kans op ernstige afwijkingen te verminderen, zoals bijvoorbeeld een open rug of open schedel. Vanaf het moment dat je stopt met anticonceptie tot 12 weken zwangerschap moet je extra foliumzuur nemen: dagelijks 1 tablet van 400 microgram.
Heb je een verhoogd risico (bijvoorbeeld bij diabetes of obesitas)? Dan heb je een hogere dosis nodig. Bespreek dit met je zorgverlener.
Vitamine D
Ook van vitamine D neem je best een supplement: 10 µg (microgram) per dag vanaf het moment dat je stopt met anticonceptie tot na de borstvoeding.
🚶🏽♀️➡️Levensstijl
Een gezonde levensstijl heeft een positief effect op je vruchtbaarheid, je gezondheid en de gezondheid van je baby. Het houdt in:
- gezond eten;
- genoeg bewegen en lang stilzitten beperken;
- niet roken;
- geen alcohol en drugs;
- een goede nachtrust;
- genoeg ontspanning om niet te veel stress te hebben.
📏Gezond gewicht
Een te hoog of een te laag gewicht heeft een negatief effect op je vruchtbaarheid. Het vergroot ook de kans op problemen tijdens je zwangerschap. Bij overgewicht of obesitas vergroot de kans op zwangerschapsdiabetes.
⚠️ 💊Medicatie
Als je zwanger wil worden, neem je best zo weinig mogelijk medicatie. Dat geldt ook voor je partner.
Moet je lange tijd medicatie nemen? Dan bespreek je dat best met je arts voor je zwanger wenst te worden. Je arts kan dan met jou bespreken of:
- je de hoeveelheid kan verminderen;
- je andere medicatie kan gebruiken.
Sommige medicatie kan zaadcellen aantasten. Daarom is het belangrijk om ook als man je medicatie te bekijken samen met je arts of apotheker.
Heb je pijn of koorts? Dan kan je paracetamol gebruiken: maximum 3 tabletten van 500 mg per dag. Is dat niet genoeg? Bespreek het dan met je arts.
💉Vaccinaties
Als je zwanger wil worden, controleer je best of je in orde bent met je vaccinatie tegen:
- mazelen,
- bof,
- rodehond (rubella),
- windpokken (varicella): als je dit nog niet hebt gehad.
Is het niet in orde? Laat je dan nog vóór je zwangerschap vaccineren. Een besmetting rond de tijd van je bevalling kan ernstige complicaties geven en je mag deze vaccins niet tijdens je zwangerschap krijgen. Een zwangerschap moet je uitstellen tot 1 maand na de vaccinatie.
👩🏻⚕️Infectieziektes
Als je zwanger bent, zijn jij en je baby kwetsbaarder voor infecties. Bepaalde infecties kunnen al vroeg in de zwangerschap gezondheidsproblemen veroorzaken bij je baby:
- toxoplasmose,
- listeriose,
- CMV (Cytomegalovirus).
Je kan je kans op besmetting verkleinen met deze dingen:
- Was je handen regelmatig met water en zeep:
- voor en tijdens het koken;
- als je naar het toilet bent gegaan;
- als je in de tuin hebt gewerkt;
- als je een luier hebt ververst.
- Verhit vlees, vis en schelpdieren tot ze goed gaar zijn. Houd rauwe en bereide voeding apart. Zo kan er geen kruisbesmetting ontstaan.
- Was en schil groenten en fruit heel goed.
- Verschoon niet zelf de kattenbak en draag handschoenen als je in de tuin werkt.
- Vermijd contact met zieke kinderen.
Heb jij of je partner de laatste jaren onbeschermde seksuele contacten gehad met anderen? Dan kan je je best laten testen op een seksueel overdraagbare aandoening (soa). Bespreek dit op tijd met je arts.
🧴Schadelijke stoffen
Hormoonverstoorders kunnen een negatief effect hebben op:
- je vruchtbaarheid;
- de ontwikkeling van je baby.
Je vindt ze terug in veel producten, zoals bijvoorbeeld:
- verzorgingsproducten;
- schoonmaakmiddelen;
- plastic;
- alles met geurstoffen;
- potten en pannen;
- verf;
- lijmen;
- meubels.
Bij ‘Meer weten?’ vind je meer info over hoe je contact met hormoonverstoorders kan beperken.
Ook op het werk kan je in contact komen met schadelijke stoffen, zoals:
- zware metalen;
- chemicaliën;
- pesticiden en herbiciden.
Bespreek dit met je (arbeids)arts. Zo kunnen jullie samen bekijken welke maatregelen nodig zijn.
Wat als je niet meteen zwanger wordt?
Veel koppels met een zwangerschapswens willen zo snel mogelijk zwanger worden. Dat is een normale wens, maar het duurt vaak enkele maanden voor er een zwangerschap is.
Heb je regelmatig seks in je vruchtbare periode? Dan is de kans dat je zwanger raakt binnen het jaar 9 op de 10. Dat geldt wel enkel als je normaal vruchtbaar bent en jonger bent dan 35 jaar.
Je vruchtbaarheid (fertiliteit) neemt af met je leeftijd. Vooral na de leeftijd van 35 jaar daalt je vruchtbaarheid sneller.
Lukt het niet om zwanger te worden? Dan is een nazicht bij je arts nuttig. Die zal dan meestal een advies van een gynaecoloog vragen. Meer info over vruchtbaarheidsproblemen vind je hier.
Wat kan je arts of zorgverlener doen?
Het is goed om je zwangerschapswens te bespreken met je arts of vroedvrouw. Hij of zij bespreekt samen met jou verschillende zaken, zoals:
- je medische geschiedenis om risicofactoren op tijd op te sporen;
- of er bepaalde erfelijke aandoeningen zijn waarmee rekening moet gehouden worden;
- je vaccinatiestatus;
- je medicatie;
- je werksituatie om blootstelling aan schadelijke stoffen op te sporen.
Via een bloedafname kan je arts onder andere volgende zaken nakijken:
- je bloedgroep (A, B, AB of O);
- bloedarmoede.
- de werking van je schildklier.
- of je antistoffen hebt tegen:
- bepaalde soa’s;
- infectieziektes zoals rodehond (rubella) en toxoplasmose.
Bij specifieke problemen (zoals vruchtbaarheidsproblemen, een chronische aandoening, erfelijke aandoeningen, psychische problemen of een moeilijke thuissituatie), kan je arts je doorverwijzen naar:
- een gynaecoloog;
- een specialist (bijvoorbeeld endocrinoloog of cardioloog);
- een psycholoog;
- een vroedvrouw.
Meer weten?
- Departement Zorg: Gezond zwanger worden
- Health Belgium: Beperk hormoonverstoorders tijdens de zwangerschap
- Gezond leven:
Bronnen
- Routine antenatal care. BMJ Best Practice. April 2026.
- Routine Prenatal Care. DynaMed. EBSCO Information Services. Juli 2025.
- Opvolgrapport: Aanbeveling voor goede medische praktijkvoering preconceptie advies. Worel. Nov 2018. (www.worel.be)