Dankzij HPV-vaccinatie van jongens en meisjes sterven in Engeland zo goed als geen jonge vrouwen meer door baarmoederhalskanker

Waar komt dit nieuws vandaan?

Het project ‘HPV-vrij Genk’

Het project ‘HPV-vrij Genk’ is een samenwerking van de stad Genk met de apothekersvereniging Apotheia, het ziekenfonds Solidaris Limburg, huisartsenkring Prometheus en farmabedrijf MSD Belgium. Met het project willen ze de Europese doelstelling halen om:

• tegen 2030 een screeningsgraad van 90% voor baarmoederhalskanker te bereiken;
• minstens 9 op de 10 meisjes en een toenemend aantal jongens tegen HPV te vaccineren (1).

Jongens vaccineren helpt direct mee aan de uitroeiing van baarmoederhalskanker, want HPV verspreidt zich voornamelijk via seksueel contact.

Wat is HPV?

HPV is een virus dat heel veel voorkomt. Het wordt doorgegeven via seksueel contact. Een HPV-infectie geneest meestal vanzelf, veelal zonder klachten. Maar soms blijft het virus sluimeren en veroorzaakt het kanker. Veruit de meest voorkomende HPV-gerelateerde kanker is baarmoederhalskanker. Andere zijn keelkanker, anale kanker, peniskanker en vaginale kanker.

Vaccinatie tegen HPV

Er bestaat een efficiënt vaccin tegen HPV, dat aan jongens en meisjes gratis wordt aangeboden in het eerste middelbaar. Het vaccin werkt vooral goed voor dat men seksueel actief is. Als het vaccin op latere leeftijd wordt toegediend, beschermt het ook nog, maar minder.

Dat neemt niet weg dat sinds 1 juni 2026 het HPV-vaccin ook wordt terugbetaald voor alle jongvolwassenen tussen 19 en 30 jaar en bij hoogrisicopersonen (mensen met hiv en mensen na een transplantatie) tot 45 jaar (2).

In Vlaanderen schommelt de vaccinatiegraad rond 80 tot 85%. In Wallonië en Brussel tussen 50 en 55%.

Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Naast de HPV-vaccinatie worden vrouwen tussen 25 en 64 jaar uitgenodigd via het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker om zich te laten screenen door middel van een uitstrijkje. In Vlaanderen laten iets meer dan 6 op de 10 vrouwen zich screenen (met een uitstrijkje). In de Franstalige gemeenschap minder dan 5 op de 10 (3).

In België worden jaarlijks nog honderden nieuwe gevallen van baarmoederhalskanker vastgesteld. De ziekte treft vooral vrouwen tussen 25 en 64 jaar. Het Belgisch Kankerregister noteerde 610 nieuwe gevallen in 2023. In 2021 noteerde het 164 overlijdens (4).

Wat hield de Britse studie in?

Een Britse studie onderzocht de impact van HPV-vaccinatie op de sterfte door baarmoederhalskanker in Engeland tussen 2001 en 2024, bij vrouwen tussen 20 en 34 jaar.

Van de groep waarvan 88 tot 90% de HPV-vaccinatie had gekregen op 12- en 13-jarige leeftijd, waren er tussen 2020 en 2024 geen overlijdens door baarmoederhalskanker bij de vrouwen tussen 20 en 24 jaar. Terwijl men voor die leeftijdsgroep 23 overlijdens zou verwachten op basis van vroegere studies (5).

Bron

(1) Vanlommel P. Genk lanceert grootschalige campagne om HPV-gerelateerde kankers terug te dringen: ‘Door vaccinatie en screening kunnen we veel voorkomen’. VRT NWS. 18 juni 2026.

Hoe moet je dit nieuws interpreteren?

De nieuwe Britse studie is het zoveelste bewijs dat HPV-gerelateerde kankers sterk kunnen worden teruggedrongen door HPV-vaccinatie. Daarbij moet:

• de vaccinatiegraad voldoende hoog zijn bij jongens en meisjes (bij meisjes 90%);
• bij voorkeur minstens 9 op de 10 vrouwen (tussen 25 en 64 jaar) deelnemen aan het bevolkingsonderzoek en een uitstrijkje laten afnemen.

Dat HPV-vaccinatie belangrijk is om baarmoederhalskanker en overlijdens te voorkomen, werd eerder ook al aangetoond in andere studies.

• Zweedse vrouwen gevaccineerd voor de leeftijd van 17 jaar hadden 88% minder kans op gevorderde baarmoederhalskanker dan niet-gevaccineerde vrouwen (6).
• Britse vrouwen gevaccineerd op 12- en 13-jarige leeftijd hadden 84% minder kans op baarmoederhalskanker dan niet-gevaccineerde leeftijdsgenoten (7).
• Een Cochrane-overzichtsonderzoek vond:
  • 63% minder baarmoederhalskanker na HPV-vaccinatie in het algemeen;
  • 80% minder baarmoederhalskanker na HPV-vaccinatie voor de leeftijd van 16 jaar (8).

De misinformatie over HPV en HPV-vaccinatie die op allerlei platformen circuleert, steekt vooralsnog stokken in de wielen om baarmoederhalskanker en andere HPV-gerelateerde kankers uit te roeien. Betrouwbare informatie over deze vaccinatie vind je op allesovervaccineren.be.

Conclusie

Baarmoederhalskanker kan effectief worden teruggedrongen tot een zeer zeldzame ziekte als voldoende meisjes en jongens zich op jonge leeftijd laten vaccineren tegen HPV. Een nieuwe studie bevestigt wat eerdere studies ook al aantoonden. Om dat doel te bereiken, moet de vaccinatiegraad voldoende hoog zijn. Daarnaast moeten vrouwen uit de doelgroep op tijd uitstrijkjes laten nemen. In België zijn deze cijfers nog te laag. Genk neemt het voortouw en start met de campagne ‘HPV-vrij Genk’.

Referenties

• (2) Minister Frank Vandenbroucke. HPV-vaccin tegen onder meer baarmoederhalskanker verder uitgebreid. 21 april 2026.
• (3) White Paper. Advancing public health: a roadmap to eliminating HPV-related cancers and diseases in Belgium by 2030. 27 februari 2026.
• (4) Belgian Cancer Registry. Cancer fact sheet 2023: cervical Cancer.
• (5) Sasieni P, Falcaro M. Cervical cancer mortality trends following HPV vaccination in England, 2001–24: an analysis of population-based mortality data. The Lancet 2026.
• (6) Lei J, Ploner A, Elfström K et al. HPV Vaccination and the Risk of Invasive Cervical Cancer. NEJM 2020;383:1340-1348.
• (7) Falcaro M, Soldan K, Ndlela B et al. Effect of the HPV vaccination programme on incidence of cervical cancer and grade 3 cervical intraepithelial neoplasia by socioeconomic deprivation in England: population based observational study. BMJ 2024;385:e077341.
• (8) Henschke N, Bergman H, Buckley BS et al. Effects of human papillomavirus (HPV) vaccination programmes on community rates of HPV‐related disease and harms from vaccination. Cochrane Database of Systematic Reviews 2025;11(CD015363).