Geen verband tussen cholesterolverlagende medicatie en dementie

Waar komt dit nieuws vandaan?

Op sociale media gaan filmpjes rond waarin beweerd wordt dat statines (veel gebruikte cholesterolverlagende medicijnen) het risico op dementie vergroten. Een van die bronnen is Ectopia S.A.F.E., een TikTok-account dat dit verhaal al in 2024 verspreidde op haar diverse platformen. Ondertussen werd het filmpje al meer dan 11 miljoen keer bekeken (1). In hetzelfde filmpje wordt ook beweerd dat je cholesterol verlagen het risico op dementie vergroot.

Cholesterol is inderdaad onmisbaar voor ons lichaam. Het is een bouwsteen van de isolerende laag die rond de uitlopers van de zenuwcellen in onze hersenen zit. Die laag (myeline) speelt een essentiële rol in de overdracht van prikkels tussen zenuwcellen.

• Dat leidt tot de redenering dat je cholesterol verlagen, de hersenwerking zou kunnen verstoren en zo op termijn tot alzheimer leiden.
• Of omgekeerd: dat meer cholesterolrijk voedsel eten je hersenen zou kunnen beschermen tegen aftakeling.

Bron

(1) Ectopia S.A.F.E. op TikTok, Facebook en Youtube

Hoe moet je dit nieuws interpreteren?

Deze redenering klopt niet om de volgende redenen:

• 80% van alle cholesterol in ons lichaam wordt geproduceerd door de lever. Slechts 20% halen we uit (vetrijke) voeding;
• de cholesterol die in ons bloed circuleert, raakt niet doorheen de bloedhersenbarrière en raakt dus niet bij de hersenen;
• de hersenen maken zelf cholesterol aan voor het onderhoud van de zenuwcellen;
• cholesterolverlagende medicijnen (statines) hebben geen enkele invloed op de samenstelling van zenuwcellen.

Zelfs als we helemaal geen voedsel dat cholesterol bevat zouden eten, blijft nog steeds 80% van alle cholesterol over. Dat is ruim voldoende als bouwsteen voor diverse substanties in ons lichaam: niet alleen het omhulsel van zenuwcellen, maar bijvoorbeeld ook celmembranen en bepaalde vitamines gebruiken cholesterol als bouwsteen.

Het probleem is dat een te groot overschot aan cholesterol zich vasthecht aan de binnenkant van bloedvaten, waardoor die gaan vernauwen. Dat verhoogt het risico op hart- en vaatziekten.

In het verleden zijn er meldingen geweest van geheugenproblemen door mensen die statines innemen. Dat voedde de vrees dat statines het risico op dementie zouden kunnen vergroten. De beweringen werden uitgebreid onderzocht en konden niet bevestigd worden in een overzichtsonderzoek (2).

Meer nog, volgens ander onderzoek zouden statines het risico op dementie eerder verlagen (3), maar dat bewijs is niet sterk. Toch valt er iets voor te zeggen, want sterk vernauwde bloedvaten door te veel cholesterol verminderen de bloedtoevoer naar de hersenen. Dat kan de hersenwerking aantasten en op termijn leiden tot vasculaire dementie: een andere veel voorkomende vorm van dementie.

Conclusie

Beweringen dat het verlagen van je cholesterolgehalte met medicatie zenuwcellen kan aantasten en daardoor kan leiden tot dementie, zijn niet alleen simpel, maar ook ronduit fout. Cholesterol is inderdaad een bouwsteen van zenuwcellen. Maar het brein maakt zelf de nodige cholesterol aan om de zenuwcellen te laten functioneren. Dat mechanisme is onafhankelijk van de cholesterol die in de rest van het lichaam circuleert.

Referenties

• (2) Chu CS, Tseng PT, Stubbs B et al. Use of statins and the risk of dementia and mild cognitive impairment: A systematic review and meta-analysis. Sci Rep 2018;8:5804.
• (3) Poly TN, Islam M, Walther BA et al. Association between Use of Statin and Risk of Dementia: A Meta-Analysis of Observational Studies. Neuroepidemiology 2020;54:214-226.