Wat is borstvorming bij mannen?
Jongens en mannen kunnen last hebben van overmatige borstontwikkeling. Door een verandering in de balans tussen de hormonen oestrogeen en testosteron gaat aan één of beide kanten borstklierweefsel groeien. Dat heet ‘gynaecomastie’.
Meestal verdwijnt de zwelling vanzelf. Na de leeftijd van 50 jaar verdwijnt de zwelling vaak niet meer.
| Gynaecomastie is geen kanker. Merk je een zwelling of een andere verandering aan je borst? Dan is het wel goed om dat te laten nakijken door je arts. Borstkanker bij mannen komt weinig voor, maar het is niet uitgesloten. |
Oorzaken
De oorzaak verschilt naargelang de leeftijd.
Bij baby’s, pubers en mannen ouder dan 50 jaar gaat het meestal om een natuurlijk en onschuldig verschijnsel:
- Bij de geboorte hebben alle baby’s (zowel jongetjes als meisjes) borstklierweefsel. Dat komt door het oestrogeen van de moeder. Dat borstklierweefsel verdwijnt meestal vanzelf na de eerste levensweken en voor de leeftijd van 1 jaar.
- Bij pubers verandert de verhouding tussen oestrogeen en testosteron androgenen. Daardoor kan borstgroei optreden. Dat is vaak asymmetrisch en tijdelijk. In meer dan negen op de tien gevallen verdwijnt dat borstklierweefsel binnen de twee jaar.
- Oudere mannen met overgewicht maken steeds minder testosteron aan en meer oestrogeen. Dat leidt tot borstgroei.
In sommige gevallen heeft de borstvorming een andere oorzaak:
- medicatie
- drugs
- steroïdendoping
- overgewicht
- voedingssupplementen met oestrogenen
- sommige lever-, nier- en schildklierproblemen
- zeldzame oorzaken: aandoeningen of tumoren (van de teelbal, bijnier of hypofyse), genetische afwijkingen (bijvoorbeeld syndroom van Klinefelter)
Er bestaat ook pseudo-gynaecomastie. Dat is borstvorming door de groei van vetweefsel. De hormonen zijn dan niet uit balans.
Hoe vaak komt borstvorming bij mannen voor?
De natuurlijke en onschuldige variant van borstgroei bij jongens en mannen komt vaak voor:
- Ongeveer de helft van de jongens tussen de 10 en 15 jaar heeft gezwollen borsten.
- 7 op de 10 mannen van 50 tot 69 jaar heeft gezwollen borsten.
Meer dan de helft van de mannen die hormoontherapie voor kanker krijgen, hebben borstvorming.
Hoe kan je borstvorming herkennen?
- Eén of beide borsten zijn gezwollen. Het voelt meestal als een platte, ronde zwelling achter de tepel die kan bewegen.
- De zwelling kan gevoelig of pijnlijk zijn.
- Soms komt er vocht uit je tepel.
Hoe stelt je arts borstvorming vast?
Je arts vraagt:
- of je nog andere klachten hebt, zoals impotentie of minder zin in seks;
- of je medicijnen, voedingssupplementen of drugs gebruikt.
Je arts onderzoekt je:
- Je arts kijkt of de zwelling achter de tepel ligt, of die zacht of hard is, beweeglijk is en of de zwelling aan twee kanten zit. Zo kan je arts het verschil zien tussen gynaecomastie, pseudo-gynaecomastie en borstkanker.
- Je arts kijkt of er vocht uit je tepel komt.
- Je arts zoekt naar tekenen van een lever-, nier- of schildklieraandoening.
- Je arts zoekt naar hormonale veranderingen of stoornissen, zoals verandering in haargroei of een verandering aan je teelballen.
Je arts kan voorstellen om je bloed te laten onderzoeken om je hormonen na te kijken.
Soms gebeurt een genetisch onderzoek, meestal in een gespecialiseerd centrum.
Indien nodig kan er een echografie of een mammografie (speciale röntgenfoto van de borst) gebeuren.
Wat kan je zelf doen?
Zit je in je puberteit of ben je ouder dan 50? Dan gaat het meestal om een onschuldige aandoening en hoef je niets te doen. Meestal verdwijnt de zwelling vanzelf.
Neem in deze gevallen contact op met je huisarts:
- Je bent tussen 16 en 50 jaar oud.
- De zwelling is in korte tijd ontstaan.
- De zwelling is in de puberteit ontstaan en verdwijnt niet na twee jaar.
- Je hebt ook andere klachten, zoals roodheid, gloeiende huid bij de zwelling of koorts.
- Er komt vocht uit je tepel.
- Je bent ongerust.
Is de zwelling een gevolg van overgewicht? Probeer dan een normaal gewicht na te streven.
Heb je dikkere borsten door het gebruik van bepaalde medicatie of voedingssupplementen? Praat erover met je arts.
Neem geen doping of drugs.
Wat kan je arts doen?
De aanpak hangt af van je leeftijd en de oorzaak.
Bij baby’s
- Meestal is geen behandeling nodig.
- De zwelling verdwijnt vanzelf binnen enkele weken.
- Je arts stelt je gerust en volgt het zo nodig op.
Bij pubers
- De zwelling verdwijnt meestal vanzelf binnen twee jaar.
- Je arts controleert regelmatig of alles normaal evolueert.
- Heb je veel pijn of blijft de zwelling lang bestaan? Dan kan je arts overwegen om je medicatie voor te schrijven.
Bij volwassen mannen
- Je arts zoekt eerst naar de oorzaak.
- Soms past je arts je medicatie aan. Soms stop je best met je medicatie.
- Soms behandelt je arts een onderliggende aandoening.
- Als je klachten hebt (zoals pijn of hinder), kan medicatie op basis van hormonen helpen. Bijvoorbeeld anti-oestrogenen (tamoxifen).
- Blijft de zwelling bestaan of stoort ze erg? Dan kan een operatie een optie zijn.
Je arts bekijkt samen met jou wat voor jou het beste is.
Meer weten?
- Thuisarts.nl: Ik ben een man en mijn borsten zijn iets dikker
- Gebruik je medicijnen? Zoek eenvoudig betrouwbare informatie op FarmaInfo.