Wat is diabetes?
Bij diabetes of suikerziekte zit er te veel suiker in je bloed.
Insuline speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van diabetes. Insuline is een hormoon dat de alvleesklier (pancreas) aanmaakt om de hoeveelheid suiker in je bloed (je bloedsuiker of bloedsuikerspiegel) onder controle te houden:
- Als je eet, stijgt je bloedsuiker.
- Insuline zorgt ervoor dat die suiker naar je lichaamscellen gaat, zodat die energie kunnen maken.
- De hoeveelheid suiker in je bloed daalt dan weer.
Diabetes is een chronische aandoening. Dat betekent dat het niet overgaat.
Wat is diabetes type 2?
Bij diabetes type 2:
- maakt de alvleesklier minder insuline aan;
- reageren de cellen in het lichaam minder goed op insuline. Dat heet insulineresistentie.
Daardoor blijft er te veel suiker achter in je bloed. Een deel van die suiker verlaat je lichaam weer via je urine.
Mogelijke gezondheidsproblemen door diabetes
Een te hoge bloedsuiker kan op termijn schade veroorzaken aan bloedvaten in je lichaam. Als je al lang diabetes hebt en geen goede behandeling krijgt, heb je daardoor meer kans op:
- hart- en vaatziekten, zoals een hartaanval of beroerte;
- oogaantasting (retinopathie);
- nierschade (nefropathie);
- zenuwschade (neuropathie);
- een diabetesvoet;
- slechte doorbloeding in de benen.
Door je bloedsuiker goed onder controle te houden, verklein je de kans op die problemen (complicaties).
Lees meer over de gevolgen van een te hoge bloedsuiker (hyperglycemie).
Bij wie komt diabetes type 2 voor?
Diabetes type 2 wordt ook wel ‘ouderdomsdiabetes’ genoemd. Maar we zien dat meer en meer jonge mensen deze ziekte krijgen, door overgewicht en een ongezonde levensstijl.
In deze gevallen heb je meer kans (een ‘verhoogd risico’) op diabetes type 2:
- Je hebt overgewicht of obesitas. Daardoor kan je insulineresistent worden.
- Je hebt een ongezonde levensstijl:
- ongezonde voedingsgewoontes;
- niet genoeg lichaamsbeweging;
- Je hebt prediabetes. Dat betekent dat je bloedsuiker verhoogd is, maar niet genoeg om diabetes te hebben.
- Je hebt zwangerschapsdiabetes.
- Diabetes type 2 komt voor in je familie.
- Je bent van Spaanse, Noord-Afrikaanse, Jamaicaanse of Aziatische origine.
- Er zitten te veel cholesterol en vetten in je bloed.
- Je bloeddruk is te hoog.
- Je hebt een hart- of vaatziekte.
- Je hebt lange tijd last van stress.
- Je bent ouder dan 40 jaar.
- Je hebt cysten op je eierstokken.
Hoe vaak komt diabetes type 2 voor?
In België hebben ongeveer 7 op 100 volwassenen diabetes. De meeste van hen hebben diabetes type 2. Het is de meest voorkomende vorm van diabetes.
Hoe kan je diabetes type 2 herkennen?
Diabetes type 2 geeft vaak weinig tot geen klachten (in tegenstelling tot diabetes type 1). Je kan er jaren mee leven zonder het te weten. Vaak wordt de diagnose eerder toevallig gesteld, bijvoorbeeld na een arbeidsgeneeskundig onderzoek of een routinecontrole van je bloed door je huisarts.
Het kan zijn dat je vaker last hebt van:
- infecties aan de huid of urinewegen;
- vermoeidheid;
- wazig zien.
Heb je al langere tijd diabetes type 2? Dan heb je duidelijkere symptomen. Bijvoorbeeld:
- veel dorst;
- veel plassen.
Hoe stelt je arts diabetes type 2 vast?
Je arts stelt je eerst vragen om na te gaan of je een kans hebt om diabetes te krijgen.
Vermoedt je arts dat je diabetes type 2 hebt? Dan stelt die voor om je bloed te onderzoeken. Zo weet je arts hoeveel suiker er in je bloed zit. Voor dat onderzoek moet je nuchter zijn (nog niet gegeten hebben).
Als je nog geen duidelijke klachten hebt, kan het nodig zijn om je bloed een tweede keer te onderzoeken. Pas als je nuchtere bloedsuiker twee keer te hoog is, weet je arts zeker dat je diabetes hebt.
Je arts zal je ook lichamelijk onderzoeken om te kijken of er beginnende complicaties zijn.
Meer info over het stellen van de diagnose vind je hier.
Wat kan je zelf doen?
Bereken je risico
Ben je ouder dan 45 jaar? Dan kan je je risico op diabetes type 2 inschatten door een eenvoudige vragenlijst in te vullen (zie Meer weten?).
Heb je volgens de test een verhoogd risico? Dan bespreek je dat best met je arts. Hoe vroeger je diabetes ontdekt en hoe vroeger je behandeld wordt, hoe beter.
Leef gezond
Een gezonde levensstijl is heel belangrijk om diabetes type 2 te voorkomen.
Ook als je diabetes hebt, is het belangrijk om gezond te leven. Het helpt om:
- je diabetes goed onder controle te houden. Je hoeft dan minder medicatie te nemen.
- de kans op complicaties te verkleinen;
- je kans op hart- en vaatziekten te verkleinen.
Met kleine veranderingen kan je dus zelf veel doen om je diabetes onder controle te houden.
Eet gezond en gevarieerd
Gezonde voeding is voor iedereen belangrijk, zeker voor mensen met diabetes type 2.
- Het vermindert de kans op overgewicht, te veel cholesterol en een te hoge bloeddruk.
- Zo verklein je het risico op complicaties op lange termijn (zoals hart- en vaatziekten).
De voedingsdriehoek toont je hoe je gezond kan eten (zie Meer weten?).
Als je medicatie neemt voor je diabetes, kunnen specifieke adviezen nodig zijn. Je verpleegkundige of diëtist kan je daarbij helpen.
Beweeg genoeg
- Door te bewegen, voel je je beter.
- Het heeft een positief effect op je vet- en cholesterolwaarden en op overgewicht.
- Het vermindert je insulineresistentie.
Probeer 150 minuten per week te bewegen. Bijvoorbeeld wandelen, zwemmen, fietsen of joggen. Kies vooral iets dat je graag doet. Zo hou je het het langst vol.
Je kan je laten begeleiden door een Bewegen-Op-Verwijzing-coach. Soms is een specifiek oefen- of revalidatieprogramma door een kinesitherapeut nodig.
Ga voor een gezond gewicht
Als je nog maar kort diabetes type 2 hebt, kan je door af te vallen je diabetes omkeren.
- Dat noemen we remissie.
- Dat wil zeggen dat je HbA1c minstens drie maanden lang onder de 6,5% blijft, zonder dat je medicatie nodig hebt.
- Remissie is niet hetzelfde als genezing. Je bloedsuiker kan een tijd normaal zijn zonder medicatie (soms maanden of jaren), maar later opnieuw stijgen, bijvoorbeeld door gewichtstoename.
Of het lukt om je diabetes om te keren, hangt af van verschillende factoren. Het is niet voor iedereen haalbaar. Een belangrijke succesfactor is een groot gewichtsverlies (10 tot 15%) in de eerste jaren na de diagnose.
Als het niet lukt om je diabetes om te keren, blijft het belangrijk om af te vallen als je overgewicht of obesitas hebt. Zelfs een beetje gewichtsverlies kan ervoor zorgen dat je minder medicatie nodig hebt en je kans op hart- en vaatziekten verkleinen.
Sommige medicijnen voor diabetes kunnen je helpen om gewicht te verliezen. Vraag hierover advies aan je zorgverlener.
Heb je een ernstige vorm van obesitas? Dan kan een operatie een optie zijn. Maar het is nooit de eerste keuze. Het kan alleen na zorgvuldig advies van artsen en na verschillende onderzoeken.
Stop met roken
Rook je? Probeer dan te stoppen. Roken tast de bloedvaten aan en vergroot zo je kans op hart- en vaatziekten.
Om je te helpen stoppen, kan je terecht bij een tabakoloog.
Meer info over stoppen met roken vind je hier.
Drink niet te veel alcohol
De veiligste keuze is niet drinken. Kies je toch voor alcohol, drink dan niet meer dan 10 standaardglazen per week, spreid je gebruik en drink een paar dagen per week niet.
| Het is niet altijd gemakkelijk om gezonder te gaan leven. Daarom kan je terecht bij verschillende zorgverleners (zie Wat kan je arts of zorgverlener doen?). Op deze pagina lees je meer over gezonder gaan leven. |
Controleer regelmatig je bloedsuiker
Afhankelijk van je behandeling kan het interessant zijn om zelf je bloedsuiker te controleren.
- Als je insuline of GLP-1-analogen gebruikt, is het belangrijk om je bloedsuiker regelmatig te controleren. Je hebt dan recht op gratis controlemateriaal. Op deze pagina lees je meer over insuline en hoe je je bloedsuiker meet.
- Als je suikerverlagende tabletten neemt, is regelmatig meten minder belangrijk. Het kan je wel meer inzicht geven in je diabetes en je motiveren om gezonder te leven.
Overleg met je arts of het zinvol is om zelf je bloedsuiker te meten en wanneer je best meet.
Volg je behandeling strikt op en laat je goed begeleiden
Voor een goede regeling van je diabetes en om de kans op complicaties te verkleinen, is het belangrijk dat je je behandeling zo goed mogelijk opvolgt en je goed laat begeleiden (zie Wat kan je arts of zorgverlener doen?).
Naast je diabetesmedicatie kan je ook andere medicatie krijgen. Bijvoorbeeld medicatie tegen een hoge bloeddruk of te veel cholesterol. Het is belangrijk om ook die medicatie trouw in te nemen.
Laat je vaccineren
Je laat je best elk jaar vaccineren tegen de griep en corona (COVID-19). Zo bescherm je je tegen ernstige infecties.
Bespreek met je arts of een vaccinatie tegen pneumokokken voor jou interessant is.
Wat als je ziek bent?
Als je ernstig ziek bent (bijvoorbeeld een griep), dan kan je een hyperglycemie krijgen. Je arts zal je dan intensiever opvolgen.
Wat kan je arts of zorgverlener doen?
Je arts of specialist (endocrinoloog) helpt je bij elke stap. Ook andere zorgverleners kunnen je helpen.
Uitleg over je ziekte
Een diabeteseducator geeft je uitleg over je ziekte en hoe je ermee omgaat. Bijvoorbeeld:
- hoe je je bloedsuiker correct meet;
- hoe je medicatie inspuit;
- hoe je een te lage bloedsuiker (hypoglycemie) kan herkennen.
Gezonder leven
- Je arts start met advies om je levensstijl aan te passen (zie Wat kan je zelf doen?).
- Dat kan genoeg zijn om je diabetes om te keren of onder controle te krijgen.
- Ook heeft het een positief effect op je bloeddruk en je cholesterol. Het verkleint de kans op hart- en vaatziekten.
- Een diëtist geeft persoonlijk voedingsadvies.
- Een Bewegen-op-Verwijzing-coach of kinesist helpt je om veilig en actief te blijven bewegen.
Medicatie
Blijft je bloedsuiker toch te hoog? Dan heb je medicatie nodig, zoals tabletten. Zo blijft je bloedsuiker beter onder controle.
Als tabletten niet helpen, heb je misschien injecties nodig, zoals GLP-1-medicatie of insuline.
Je arts zal je een statine voorschrijven om je cholesterol te verlagen. Zo verklein je de kans op hart- en vaatziekten.
Heb je een voorgeschiedenis van hart- en vaatziekten? Dan kan je arts je aspirine geven.
Heb je vragen over medicatie? Stel ze aan je arts of apotheker.
Regelmatige controles
Je huisarts of specialist (endocrinoloog) zal je vragen om elke drie tot zes maanden op controle te komen. Hij of zij:
- vraagt hoe je je voelt;
- vraagt of je vragen hebt over de diagnose, behandeling of opvolging;
- vraagt of je hypoglycemieën (hypo’s) gehad hebt;
- peilt naar klachten die kunnen wijzen op aantasting van de bloedvaten of zenuwen;
- zal je medicatieschema overlopen en zo nodig aanpassen;
- moedigt je aan om gezond te leven.
Je arts of specialist zal ook een aantal onderzoeken uitvoeren:
- controle van je gewicht en bloeddruk;
- onderzoek van je voeten;
- bloedonderzoek: om je bloedsuiker en cholesterol te controleren.
Jaarlijkse onderzoeken
Om de kans op complicaties te verkleinen, gebeuren er elk jaar nog een aantal onderzoeken:
- oogonderzoek;
- controle van je tanden;
- urineonderzoek: om eiwitverlies op te sporen. Dat kan wijzen op nierschade.
- uitgebreid bloedonderzoek:
- om de werking van je nieren en schildklier te controleren;
- om je cholesterol en andere bloedvetten te meten.
Heb je complicaties? Dan gebeuren deze onderzoeken misschien vaker.
Terugbetaling
Als je diabetes hebt, heb je recht op ondersteuning via verschillende zorgsystemen. Een deel van die ondersteuning wordt terugbetaald via het ziekenfonds.
Je endocrinoloog en huisarts zorgen voor de nodige documenten om die terugbetaling in orde te brengen. Je apotheker volgt de terugbetaling op in samenwerking met het ziekenfonds.
Op de website van het RIZIV en op de website van de Diabetes Liga vind je meer informatie over de verschillende soorten zorgsystemen en hun terugbetaling.
Vraag gerust meer uitleg aan je zorgverleners.
Aangepast rijbewijs
Iedereen met diabetes heeft een aangepast rijbewijs nodig. Dat is wettelijk verplicht. Het maakt niet uit welk type diabetes je hebt of welke behandeling je krijgt. Meer info vind je bij de Diabetes Liga.
Meer weten?
- Bereken je risico op diabetes type 2:
- Bekijk de papieren versie.
- Je kan de test ook online invullen op gezondheidskompas.be/diabetes.
- Diabetes Liga:
- Vlaams Instituut Gezond Leven: