Wat is stoflong?
Stoflong is een verzamelnaam voor een groep longaandoeningen die ontstaan door lange tijd fijne stofdeeltjes in te ademen, bijvoorbeeld van steen, mineralen, metalen, steenkool of asbest.
Door die stofdeeltjes ontstaat er ontsteking en littekenvorming in de longen. Dat heet longfibrose. De littekens die zo ontstaan in de long verdwijnen niet meer. Omdat er minder gezond longweefsel overblijft, kan je lichaam minder goed zuurstof opnemen. Dat geeft klachten zoals kortademigheid en hoest (zie verder). Daarom is voorkomen het belangrijkste.
De langdurige blootstelling aan deze stoffen heeft vaak te maken met het werk: dan is de stoflong een ‘beroepsziekte’.
De medische naam voor deze groep aandoeningen is pneumoconiose. De bekendste vormen zijn silicose, asbestose en mijnwerkerslong.
Silicose
Silicose is de meest voorkomende vorm. Ze ontstaat door de stof silica in te ademen. Die stof zit vooral in zand, steen, beton en kwarts, maar ook in bouwmaterialen, keramiek en glas.
Acute en chronische vormen
- Chronische stoflong ontstaat meestal na 10 tot 20 jaar blootstelling.
- Acute stoflong: die vorm is zeldzaam en ontstaat na enkele weken tot maanden van extreem hoge blootstelling.
Bij wie komt stoflong voor?
Je loopt risico op stoflong als je lange tijd werkt of woont in een omgeving met veel fijn stof van steen, mineralen, metalen,steenkool of asbest.
Voorbeelden van risicovolle beroepen:
- mijnbouw (zoals steenkoolmijnen) en steengroeven;
- steenbewerking (zoals zandstralen, slijpen);
- bouw en sloopwerken, vooral bij oude gebouwen;
- metaalindustrie, zoals gieterijen en metaalbewerking;
- productie van glas, keramiek, vuurvast materiaal;
Stoflong komt minder vaak voor dan vroeger, omdat arbeidsveiligheid sterk is verbeterd.
Toch blijven er nieuwe gevallen opduiken, onder andere door nieuwe industrieën, zoals de productie van keukenwerkbladen in kunststeen.
Hoe kan je stoflong herkennen?
Stoflong herkennen is niet zo eenvoudig. Vaak komen de klachten pas lange tijd na de eerste blootstelling, en ook pas nadat er al heel wat littekenvorming is.
Stoflong geeft dus lange tijd geen klachten. De eerste klachten zijn meestal:
- kortademigheid, eerst bij inspanning, later soms ook in rust;
- droge, prikkelende hoest;
- piepende of brommende ademhaling;
- soms een drukkend gevoel op de borst.
Herken je deze klachten? Neem dan contact op met je arts.
Hoe stelt je arts stoflong vast?
Je arts zal aan stoflong denken als je:
- klachten hebt zoals kortademigheid of hoest
én - lange tijd in contact kwam met stof op het werk of in je leefomgeving.
Onderzoeken
Een aantal onderzoeken helpen je arts om de diagnose te stellen. Bijvoorbeeld:
- lichamelijk onderzoek: in het begin zijn longgeluiden vaak normaal. Later kan je arts fijne knispergeluidjes horen wanneer die naar je longen luistert;
- röntgenfoto van je longen: toont typische afwijkingen in de long;
- CT-scan: kan meer details tonen en helpt je arts om andere oorzaken uit te sluiten;
- longfunctietest: meet hoeveel lucht je in- en uitademt en hoe goed je longen werken. Bij stoflong gaat je longfunctie achteruit;
- bronchoscopie met biopsie: soms nodig wanneer het beeld niet duidelijk is.
Wat kan je zelf doen?
Preventie
Voorkomen is het belangrijkste
Probeer blootstelling aan stof zoveel mogelijk te vermijden.
Bijvoorbeeld:
- Werk nat waar mogelijk, om stofvorming te beperken.
- Gebruik afzuig- en filtersystemen.
- Draag een masker dat beschermt tegen fijn stof (FFP2 of FFP3).
- Heb je vragen over je blootstelling aan stof op het werk? Neem dan contact op met je arbeidsgeneeskundige dienst.
Stop met roken
Roken verhoogt het risico op COPD en longkanker. Dat risico is nog hoger als je ook aan stoffen wordt blootgesteld die stoflong veroorzaken. Vraag gerust hulp bij je arts of zorgverlener om te stoppen met roken.
Hou je vaccinaties op orde
Vaccinatie tegen griep, covid en longontsteking (pneumokokken) wordt aangeraden als je stoflong hebt.
Medisch onderzoek op het werk
Werk je in een omgeving met risico op fijn stof? Dan krijg je:
- een medische keuring bij de start van je job;
- regelmatige opvolgonderzoeken bij je arbeidsgeneeskundige dienst, vaak met een röntgenfoto en longfunctietest.
Bij afwijkingen verwijst je arbeidsarts je door naar een longarts.
Wat kan je arts of zorgverlener doen?
Stoflong kan niet genezen. De behandeling richt zich op:
- verlichten van je klachten;
- vertragen van de achteruitgang;
- voorkomen van nieuwe schade.
Verschillende zorgverleners zullen je daarbij helpen. Zij vormen dan een multidisciplinair team, zodat je de best mogelijke ondersteuning krijgt.
Je (huis)arts, arbeidsarts of longarts
Deze artsen bekijken samen met jou welke behandeling voor jou nodig is. Samen zullen zij:
- je helpen om alle verdere blootstelling aan schadelijk stof te stoppen;
- puffers voorschrijven die je ademhaling kunnen verlichten;
- zuurstoftherapie opstarten als je te weinig zuurstof in je bloed hebt;
- in sommige gevallen ontstekingsremmende medicijnen (corticosteroïden) voorstellen;
- je opvolgen met longfunctietests en beeldvorming (RX- of CT-scan).
De aanpak van stoflong lijkt dus veel op de behandeling van andere chronische longaandoeningen (zoals bijvoorbeeld COPD).
Je arbeidsgeneeskundige dienst
De preventie-adviseurs die voor je arbeidsgeneeskundige dienst werken, spelen een belangrijke rol. Zij kunnen:
- inschatten of je nog veilig kan werken in je huidige functie;
- advies geven over aanpassingen op het werk (bijvoorbeeld minder blootstelling aan stof, andere taak);
- preventieadvies geven over beschermingsmiddelen, ventilatie en stofmetingen op de werkvloer.
Kinesitherapie
Een kinesist kan je helpen om:
- je conditie en spierkracht te verbeteren;
- je ademhalingstechniek te verbeteren;
- beter om te gaan met kortademigheid.
Dat heet longrevalidatie. Het helpt je om actief te blijven en beter met de stoflong te kunnen omgaan in je dagelijks leven. Er kunnen zeker nog andere zorgverleners worden ingeschakeld bij je behandeling en revalidatie. Het multidisciplinair team wordt samengesteld op maat van wat jij nodig hebt.
Meer weten?
Heb je mogelijk een beroepsziekte? Dan vind je hier nuttige informatie.