In het nieuws
Lang stilzitten in een vliegtuig kan voor een stijve rug, gespannen nek of zware benen zorgen. Dat herkennen veel reizigers. Een osteopaat adviseert nu om een tennisbal mee te nemen in je handbagage: door die voorzichtig tegen je gespannen spieren te drukken en te rollen, zou je de spierspanning kunnen verlichten.
Conclusie
Lang stilzitten in het vliegtuig geeft bij veel mensen spierspanning. Zelf-massage met een bal, of het nu een tennisbal, massagebal of iets anders is, kan tijdelijk wat verlichting geven: enkele studies over zelf-massage wijzen voorzichtig in die richting. Degelijk bewijs dat dit goed werkt is er niet. Wil je zo comfortabel mogelijk vliegen? Beweeg regelmatig, drink genoeg water en overweeg steunkousen bij lange vluchten.
Lees verder »Waar komt dit nieuws vandaan?
Het advies komt van osteopaat en slaaptherapeut Tracy Hannigan, die haar tip deelde in het Britse dagblad Metro (1). Ze raadt aan de bal in een opgerolde handdoek te leggen, zodat die niet wegglijdt. Ze benadrukt ook nog de bredere boodschap: bewegen en stretchen tijdens een vlucht blijft belangrijk.
Online delen veel reizigers gelijkaardige ervaringen, onder meer op het forum Reddit, waar mensen vertellen dat ze zo’n bal gebruiken tegen rugpijn tijdens lange vluchten.
Bron
Hoe moet je dit nieuws interpreteren?
Massageballen en spierspanning
Er zijn geen studies die specifiek nagaan of een tennisbal in een vliegtuigstoel helpt. Wat we wel weten: zelf-massage met een kleine bal, of dat nu een tennisbal, een massagebal of een foamroller is, kan tijdelijk pijn verminderen en de doorbloeding ter plaatse een beetje verhogen.
- Een overzichtsstudie bij mensen die krachttraining doen, komt tot de conclusie dat 2 minuten zelf-massage op een gespannen spierzone al een merkbare verlichting kan geven (2).
- Een andere studie toont aan dat massage spierstijfheid tijdelijk vermindert, waarschijnlijk doordat het weefsel mechanisch losgemaakt wordt (3).
- Bij vliegtuigpersoneel dat na vluchten rek- en massagetechnieken uitvoerde, hadden meer mensen minder nek- en rugklachten dan bij collega’s die dat niet deden (4).
De truc met de tennisbal kan op een gelijkaardige manier werken. Er is nauwelijks verschil met een echte massagebal of foamroller: het gaat om het principe van gerichte druk op pijnlijke plaatsen, niet om het voorwerp dat je daarvoor gebruikt. Of het effect groot genoeg is om spierklachten tijdens vluchten echt te verhelpen, is niet onderzocht. Goed bewijs dat dit werkt, is er dus niet.
Even stilstaan bij trombose
Lange vluchten brengen ook een ander risico mee: trombose in de bloedvaten van de benen. Dat voorkom je niet met een tennisbal. Wie meer wil weten, vindt uitgebreide informatie op onze pagina over trombose-preventie.
Tips voor lange vluchten
Bij vluchten langer dan 6 uur kan je een paar eenvoudige maatregelen nemen die goed onderbouwd zijn:
- Sta elke 1 tot 2 uur even op en wandel kort door het gangpad.
- Doe zittende beenoefeningen: draai je enkels, trek je tenen op en hef je hielen. Dat is goed voor de doorbloeding van je benen.
- Zit niet te lang met je benen gekruist en vermijd druk achter je knieën, want dat belemmert de doorbloeding.
- Drink genoeg water en beperk alcohol.
- Overweeg steunkousen bij lange vluchten, zeker als je gezwollen benen hebt of een hoger risico hebt op trombose. Vraag altijd advies aan je arts als je aandoeningen aan je bloedvaten hebt.
- Neem niet zomaar aspirine in om trombose te voorkomen. Dat wordt voor de meeste reizigers niet aanbevolen.
Bij bepaalde risicofactoren (zoals een eerdere trombose, zwangerschap of een recente operatie) is het verstandig om voor vertrek advies te vragen aan je arts. Meer informatie vind je op onze pagina over vliegreizen en ziekte.
Conclusie
Lang stilzitten in het vliegtuig geeft bij veel mensen spierspanning. Zelf-massage met een bal, of het nu een tennisbal, massagebal of iets anders is, kan tijdelijk wat verlichting geven: enkele studies over zelf-massage wijzen voorzichtig in die richting. Degelijk bewijs dat dit goed werkt is er niet. Wil je zo comfortabel mogelijk vliegen? Beweeg regelmatig, drink genoeg water en overweeg steunkousen bij lange vluchten.
Referenties
- (2) MacLennan M, Ramirez-Campillo R, Byrne PJ. Self-Massage Techniques for the Management of Pain and Mobility With Application to Resistance Training: A Brief Review. Journal of Strength and Conditioning Research 2023;37(11):2314-2323.
- (3) Eriksson Crommert M, Lacourpaille L, Heales LJ, Tucker K, Hug F. Massage induces an immediate, albeit short-term, reduction in muscle stiffness. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports 2015;25(5):e490-6.
- (4) Walsh JB, McGlynn AF, Hardy CL, et al. Stretching and Self-Myofascial Release in Helicopter Aircrew to Reduce Neck and Back Pain (Phase 1). Military Medicine 2023;188(7-8):e2109-e2117.