Door u gekozen
Door gebruikt koffiedik te laten drogen en in een vuurvast schaaltje te verbranden, zou je lastige wespen wegjagen als je ongestoord een zoet drankje op een zonnige zomerdag wil drinken. Een lezer vroeg ons of dat echt werkt.
Conclusie
Brandend koffiedik is geen bewezen middel tegen wespen, muggen of andere insecten. Er bestaat wel onderzoek naar koffiedik en cafeïne tegen muggenlarven in water, maar dat zegt niets over rook of vliegende insecten. Rook wordt al lang gebruikt om insecten tijdelijk te hinderen, maar dat effect is algemeen, van korte duur en niet specifiek voor koffie. Wil je insecten weren? Dan kies je beter voor eenvoudige maatregelen die wél werken: stilstaand water vermijden, eten en drinken afdekken, muggengaas of muggennetten gebruiken en zo nodig een erkend insectenwerend middel smeren.
Lees verder »Waar komt deze bewering vandaan?
De tip doet vooral de ronde op sociale media, tuinblogs en websites met zomerse huis-tuin-en-keukentips. De rook van brandend koffiedik zou wespen, muggen en andere insecten verjagen. Dat klinkt handig in de zomer, wanneer je buiten eet of iets drinkt op een terras. Wespen komen op zoete dranken, fruit, ijsjes of ander eten af. Muggen kunnen dan weer vooral ’s avonds hinderlijk zijn. Een lezer vroeg ons of deze tip betrouwbaar is (1).
Bron
(1) Lezersvraag
Hoe moet je deze bewering interpreteren?
Geen bewijs dat koffiedik verbranden helpt tegen insecten
Er bestaat onderzoek naar koffie en muggen, maar dat gaat niet over rook. In laboratoriumstudies kunnen koffiedik en cafeïne muggenlarven van de gelekoortsmug (Aedes aegypti) doden wanneer die larven in water leven met koffiedik of cafeïne (2, 3, 4, 5). Maar dat is iets helemaal anders dan een schaaltje smeulend koffiedik op je terras. Larven in water zijn geen volwassen muggen die rondvliegen. En muggen zijn ook geen wespen.
Rook werd vroeger en wordt soms nog steeds gebruikt
Omdat rook makkelijk te maken is met materiaal dat overal voorhanden is, is het een eeuwenoude en eenvoudige manier om ongedierte weg te houden. Een studie uit Papoea-Nieuw-Guinea vond bijvoorbeeld dat houtrook muggenbeten tot 79% verminderde (6). Ook in andere gemeenschappen worden smeulend hout, bladeren of planten gebruikt om muggen, vliegen of ander ongedierte te verjagen (7).
Maar dat betekent niet dat rook daarom een goed of betrouwbaar middel tegen insecten is. Rook kan insecten tijdelijk hinderen, maar het effect is algemeen en van korte duur. De rook van verbrand koffiedik heeft ook geen speciale eigenschappen waardoor dat beter zou werken.
Bovendien is rook inademen ongezond, zeker voor mensen met astma of longproblemen. Smeulend materiaal brengt ook het risico op brand met zich mee.
Wat werkt wél?
Tegen wespen:
- Dek eten en zoete dranken af.
- Ruim afval snel op en houd vuilnisbakken gesloten.
- Drink niet rechtstreeks uit een blikje of flesje. Daar kan ongemerkt een wesp in zitten.
- Sla nooit naar een wesp: dat maakt ze agressief.
- Ben je toch gestoken? Volg dan de eerste hulp bij een wespensteek of het advies bij insectenbeten en-steken.
Tegen muggen:
- Giet stilstaand water weg uit emmers, bloempotten, dakgoten of schaaltjes.
- Plaats muggengaas voor je ramen of gebruik een muskietennet boven het bed.
- Op plaatsen met veel muggen kan een erkend insectenwerend middel met DEET of icaridine helpen.
Conclusie
Brandend koffiedik is geen bewezen middel tegen wespen, muggen of andere insecten. Er bestaat wel onderzoek naar koffiedik en cafeïne tegen muggenlarven in water, maar dat zegt niets over rook of vliegende insecten. Rook wordt al lang gebruikt om insecten tijdelijk te hinderen, maar dat effect is algemeen, van korte duur en niet specifiek voor koffie. Wil je insecten weren? Dan kies je beter voor eenvoudige maatregelen die wél werken: stilstaand water vermijden, eten en drinken afdekken, muggengaas of muggennetten gebruiken en zo nodig een erkend insectenwerend middel smeren.
Referenties
- (2) Thanasoponkul W, Changbunjong T, Sukkurd R, et al. Spent Coffee Grounds and Novaluron Are Toxic to Aedes aegypti (Diptera: Culicidae) Larvae. Insects 2023;14(6):564.
- (3) Miranda FR, Fernandes KM, Bernardes RC, Martins GF. Biological, histological and immunohistochemical studies on the toxicity of spent coffee grounds and caffeine on the larvae of Aedes aegypti (Diptera: Culicidae). Environmental Pollution 2021;271:116307.
- (4) Laranja AT, Manzatto AJ, Bicudo HEMC. Caffeine effect on mortality and oviposition in successive generations of Aedes aegypti. Revista de Saúde Pública. 2006;40(6):1112-1117.
- (5) Eastep NE, Albrecht RM, Vaidyanathan R. Modulation of La Crosse Virus Infection in Aedes albopictus Mosquitoes Following Larval Exposure to Coffee Extracts. Frontiers in Physiology 2012;3:66.
- (6) Paru R, Hii J, Lewis D, Alpers MP. Relative repellency of woodsmoke and topical applications of plant products against mosquitoes. Papua and New Guinea Medical Journal 1995;38(3):215-221.
- (7) Dugassa S, Medhin G, Balkew M, Seyoum A, Gebre-Michael T. Field efficacy of ethnomedicinal plant smoke repellency against mosquitoes. Heliyon 2021;7(6):e07348.