Regelmatig bewegen vertraagt artrose

Waar komt deze bewering vandaan?

Artrose is een degeneratieve aandoening van een of meerdere gewrichten. ‘Degeneratief’ betekent dat de kwaliteit van het kraakbeen in een gewricht langzaamaan vermindert. Een gewricht wordt aangetast door slijtage of als gevolg van een sportletsel of ongeval. Pijn en bewegingsbeperking, zoals ochtendstijfheid, zijn de belangrijkste klachten. Er bestaat geen behandeling die je van artrose afhelpt.

De kans dat je artrose ontwikkelt, is groter als je:

• ouder wordt;
• vrouw bent (artrose treft vrouwen dubbel zoveel als mannen);
• een erfelijke aanleg hebt voor artrose;
• overgewicht hebt;
• een probleem hebt aan een gewricht (bijvoorbeeld een vroeger letsel);
• of je gewrichten regelmatig overbelast (bijvoorbeeld veel tillen op je werk, of bij topsport zoals voetbal).

In tegenstelling tot wat veel mensen geloven, kan je de achteruitgang van het gewricht afremmen door meer te bewegen. Dat lijkt voor veel mensen een tegenspraak, omdat ze de artrose van het gewricht wijten aan te veel bewegen. Daarom bewegen ze minder om het aangetaste gewricht te sparen.

Een adviserend arts meldt aan het Misinformation Rapid Response Team* dat hij geregeld op deze misvatting botst bij arbeidsongeschikte patiënten (1).

Bron

(1) Vraag van een adviserend arts

Hoe moet je deze bewering interpreteren?

Kan bewegen artrose verbeteren?

• Lichaamsbeweging schaadt de aangetaste gewrichten niet. Een overzichtsonderzoek van 261 studies over bewegen bij knie- en heupartrose concludeert dat er geen bewijs is dat gewrichten met artrose sneller verslijten als je voldoende beweegt. Bewegen is dus veilig bij artrose (2).
• Er is bewijs dat regelmatig bewegen leidt tot minder pijn en minder functieverlies, zelfs als er structureel niet veel verandert in het aangetaste gewricht (3).
• Je kan de vooruitgang van artrose niet helemaal tegenhouden met bewegen, maar in geval van knie-artrose is bijvoorbeeld wel aangetoond dat je een prothese een tijdje kunt uitstellen als je voldoende beweegt (4).
• Als je helemaal niet beweegt, verslechteren gewrichten met artrose sneller (5).

Waarom helpt bewegen?

Sportief bewegen houdt kraakbeen soepel. Het werkt als een spons: bij druk wordt het kraakbeen leeg geperst, om zich vervolgens vol te zuigen met gewrichtsvloeistof waarin de nodige voedingsstoffen zitten. Op die manier helpt bewegen de voedselvoorziening van het kraakbeen. Tegelijk versterkt het de pezen, ligamenten en spieren rond het gewricht.

Welk soort beweging is het best?

Artrose verergert met de jaren en beweging kan die achteruitgang vertragen, op voorwaarde dat je:

• veelzijdig beweegt;
• je gewrichten niet te vaak eenzijdig belast;
• de belasting afstemt op jouw situatie in overleg met een kinesist.

Zwemmen, wandelen, fietsen en aangepaste oefeningen in een fitnesscentrum zijn meestal de beste manieren om dat doel te bereiken. 

Minder geschikt zijn sporten waarbij je het aangetaste gewricht te veel belast. Je gaat bijvoorbeeld beter niet paardrijden of mountainbiken als je artrose hebt in je rug.

Conclusie

Heel veel mensen krijgen met artrose te maken. Dat leidt tot pijn en stijve gewrichten. Artrose verergert met de jaren. Stilzitten versnelt dat proces. Bewegen vertraagt het. Het aangetaste gewricht belasten kan zeker geen kwaad. Het vermindert zelfs pijn en functieverlies. Het is wel belangrijk om je te laten adviseren door een kinesist. Die kijkt samen met jou welke vormen van beweging het best zijn voor jouw individuele situatie.

Referenties

• (2) Kraus V, Sprow K, Powell K et al. Effects of Physical Activity in Knee and Hip Osteoarthritis: A Systematic Umbrella Review. Med Sci Sports Exerc 2019;51(6):1324-1339.
• (3) Lawford B, Hall M, Hinman R et al. Exercise for osteoarthritis of the knee. Cochrane Database of Systematic Reviews 2024, Issue 12. Art. No.: CD004376.
• (4) Bricca, A, Wirth W, Juhl C et al. Moderate Physical Activity and Prevention of Cartilage Loss in People With Knee Osteoarthritis: Data From the Osteoarthritis Initiative. Arthritis Care Res 2019;71:218-226.
• (5) Whitfield M, Tomlinson OW. Optimal exercise modalities and doses for therapeutic management of osteoarthritis of the knee. Front Aging 2025;6:1458983.

*Deze factcheck kwam tot stand dankzij het Misinformation Rapid Response Team, een samenwerking tussen Gezondheid en Wetenschap, Factcheck.Vlaanderen en verschillende ziekenhuizen.