Wat zijn aambeien?
Aambeien zijn gezwollen bloedvaten in of rond de anus. Ze worden ook hemorroïden of speen genoemd.
Aambeien ontstaan vaak door hard persen, bijvoorbeeld bij verstopping, harde stoelgang, zwangerschap of bevalling. Ook bij bepaalde leverziektes komen ze vaak voor, zoals levercirrose met ascites.
Aambeien zijn onschuldig, maar kunnen wel vervelend zijn. Vaak verdwijnen ze vanzelf, maar keren de klachten ook weer terug.
In sommige gevallen vormt zich een bloedklonter in de aambei en krijgt die geen bloed meer. Dat leidt tot een pijnlijke trombose.
Hoe vaak komen aambeien voor?
13 tot 36% van de mensen zou aambeien hebben. Ze komen het vaakst voor tussen 45 en 65 jaar.
Hoe kan je aambeien herkennen?
Het belangrijkste teken van aambeien is bloedverlies. Meestal zie je alleen wat bloed op het toiletpapier na de ontlasting of in je slip. Soms druipt het bloed in de toiletpot na de ontlasting.
Ook jeuk of een ongemakkelijk gevoel rond de anus komt voor.
Soms kan je een bobbeltje voelen dat naar buiten komt.
Naargelang de ernst van de aambeien onderscheiden we vier graden:
|
Bij een trombose heb je heel veel pijn rond de anus. Zitten kan onmogelijk zijn. Er zit een harde, donkerrode zwelling langs de anus.
Hoe stelt je arts aambeien vast?
De meeste artsen doen eerst een eenvoudige inspectie: Zijn aan de buitenkant aambeien te zien? Is er geen andere oorzaak voor de klachten? Tijdens het onderzoek vraagt je arts om te persen. Zo kan je arts nagaan of er aan de binnenkant aambeien zijn.
Daarna volgt een inwendig onderzoek. Met de vinger voelt je arts of er aambeien zijn aan de binnenkant van je anus. Je arts kan tegelijk nagaan of er aan de uitgang van de endeldarm geen gezwellen zijn.
Soms bekijkt je arts de binnenkant van je anus met een korte metalen staaf.
Bij twijfel zal je arts je altijd doorverwijzen voor een kijkonderzoek van de dikke darm (coloscopie).
Wat kan je zelf doen?
Gezond eten, genoeg drinken en goede toiletgewoontes helpen meestal al veel.
Gezond eten
Voldoende vezels zijn belangrijk voor een vlotte stoelgang. Ze zorgen ervoor dat je ontlasting meer volume heeft en zachter is. Dat prikkelt je darm om samen te trekken, zodat je makkelijker naar het toilet kan gaan en niet moet persen. Hard persen kan aambeien veroorzaken of ze erger maken.
Vezels vind je vooral in:
- volkoren granen, zoals volkoren brood, bruine rijst, volkoren pasta en havermout;
- groenten en fruit;
- peulvruchten, zoals linzen, kikkererwten en witte bonen;
- noten en zaden.
Die voedingsmiddelen bevatten verschillende soorten vezels. Door goed af te wisselen, krijg je het beste resultaat.
Dierlijke producten zoals vlees, kaas en melk bevatten geen vezels.
Genoeg drinken
Vezels werken het best als je ook genoeg drinkt.
- Streef naar 1,5 tot 2 liter vocht per dag.
- Water is de beste keuze, maar je kan afwisselen met koffie of thee.
Goede toiletgewoontes
- Ga meteen naar het toilet als je aandrang voelt.
- Neem voldoende tijd voor een toiletbezoek. Maar blijf ook niet te lang zitten, want dat vergroot de kans op aambeien.
- Zorg voor een comfortabele houding en vermijd om hard te persen.
- Een vast moment op de dag, bijvoorbeeld na het ontbijt, kan helpen om je darmen te trainen.
Wat kan je doen tegen verstopping?
Heb je regelmatig last van verstopping? Bekijk dan de tips op deze pagina.
Wanneer naar de huisarts?
⚠️ Ga zeker naar je arts als je ouder bent dan 50 jaar en voor het eerst rood bloedverlies hebt. Vooral bloed vermengd met stoelgang is een alarmsignaal. Dat kan het eerste teken zijn van een darmgezwel.
Wat kan je arts doen?
Aambeien die geen last geven, hoef je niet te laten behandelen.
Storende aambeien worden op verschillende manieren aangepakt:
- De eerste stap is het aanpassen van je levensstijl (zie Wat kan je zelf doen?).
- Als het moeilijk of onmogelijk is om voldoende vezelrijke voedingsmiddelen te eten, kan je arts je een supplement met vezels of een laxeermiddel voorschrijven om je stoelgang zachter te maken. Het is heel belangrijk om daarbij voldoende te drinken.
- Als je veel last hebt van jeuk, kan je een crème aanbrengen.
- Indien nodig kan je arts pijnstillers voorschrijven.
- Het kan nodig zijn om de aambeien te verwijderen. Er zijn verschillende manieren:
- De aambeien kunnen met een rubberbandje worden afgebonden. Dat doet de huisarts of specialist (gastro-enteroloog). Na een week vallen de afgeknelde aambeien af.
- Soms wordt er een vloeistof in de aambei gespoten, waardoor ze verschrompelt (sclerotherapie).
- Grotere aambeien die uit de aars puilen kunnen via een kleine operatie weggesneden worden.
- Een bloedklonter wordt onder plaatselijke verdoving verwijderd.
Heb je de tips hierboven toegepast, maar blijf je last hebben van verstopping? Dan kan je arts een laxeermiddel voorschrijven.
Meer weten?
Thuisarts.nl: ik heb last van aambeien