gezondheid en wetenschap

Anaal bloedverlies

Wat is het?

Het rectum is het laatste stuk van de dikke darm, dat rechtstreeks aansluit op de anus of aars. Onder anaal bloedverlies verstaan we vers, lopend of gestold rood bloedverlies uit de aars. Men spreekt ook van rectaal bloedverlies. De oorzaak kan lokaal zijn zoals bij aambeien (speen) en aarskloven. Ze kan ook dieper zitten zoals bij een tumor of een ontsteking van het slijmvlies van de dikke darm. Ook een externe oorzaak is mogelijk zoals het innemen van bloedverdunners en ontstekingsremmers. Ten slotte kan een onderliggende ziekte aan de basis liggen van de bloeding. We denken dan aan een stollingsstoornis, leukemie of een ontstekingsziekte van de darm zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa.

Hoe vaak komt het voor?

Jaarlijks heeft 20% van de bevolking bloedverlies langs de aars. Amper 6 op 1000 mensen gaan met het probleem naar hun huisarts. Mensen die weten dat ze aambeien of kloven hebben, maken zich doorgaans geen zorgen om wat bloed op het toiletpapier. Maar in ongeveer 40% van de gevallen van anaal bloedverlies is de oorzaak onbekend. Eigenlijk moet er dan een minimum aan verder onderzoek gebeuren. Bij gekende oorzaak gaat het in 16-35% om aambeien, 5-9% heeft kloven, 2-12% poliepen, 5% een ontstekingsziekte van de dikke darm, 2-4% een kwaadaardig gezwel en 1% divertikels. Poliepen zijn kleine gesteelde, goedaardige gezwelletjes aan de binnenkant van de darm. Divertikels zijn uitstulpingen aan de buitenkant van de darm. De kans op dikkedarmkanker neemt toe vanaf 50 jaar, en ook wanneer dikkedarmkanker voorkomt bij een eerstegraadsfamilielid (vader, moeder) vóór de leeftijd van 70 jaar.

Hoe kun je het herkennen?

Je verliest rood lopend bloed of gestold (klonters) bloed langs de aars. Soms zie je alleen wat rood bloed op het toiletpapier, maar het bloed kan ook in de wc-pot druppelen, op de stoelgang zitten of ermee vermengd zijn. In het laatste geval is de kans op een kwaadaardige aandoening groter.
Alleen vers bloed is rood. Komt het bloed van hogerop in het maag-darmkanaal, bvb. uit een bloedende maagzweer, dan blijft het een paar dagen in de darm zitten voor het met de stoelgang naar buiten komt. Het bloed wordt dan eerst bruin, en later donkerpaars tot zwart (melena). Deze stoelgang is erg plakkerig en stinkt. Melena moet altijd ernstig worden genomen.

Hoe stelt je arts de aandoening vast?

Een uitgebreide bevraging naar de aard en het verloop van het bloedverlies is zeer belangrijk. Valt het enkel voor bij ontlasting, reinigen van de aars, of ook in andere omstandigheden? Is de stoelgang normaal? Is de stoelgang de laatste tijd veranderd van aard? Als er bloed bij is, zit het dan boven op de stoelgang of is het ermee vermengd? Zijn er periodes van diarree? Heb je ook buikpijn? Heb je aambeien of kloven? Ben je vermagerd? Neem je medicatie, en zo ja welke? Komt dikkedarmkanker voor in je familie?
Om de oorzaak te achterhalen, zal de arts ook de aars lokaal onderzoeken. Hij kijkt dan of er aambeien, kloven en fistelopeningen zijn. Daarna verricht hij met de vinger een inwendig onderzoek (rectaal toucher). Hij kijkt dan niet alleen het rectale slijmvlies na, maar onderzoekt ook de prostaat (bij mannen). Vindt hij geen oorzaak, dan zal hij je verwijzen naar de specialist maag-darmziekten (gastro-enteroloog) voor een kijkonderzoek van het rectum (rectoscopie) of van de volledige dikke darm (coloscopie). Als er letsels worden vastgesteld, neemt men meestal een stukje weefsel (biopsie) af voor microscopisch onderzoek.
Vermoedt de arts een ontsteking van het darmslijmvlies, dan gebeurt er ook een bloedonderzoek en een kweek van de stoelgang.

Wat kun je zelf doen?

In de meeste gevallen is rood anaal bloedverlies perfect te verhelpen. Je hoeft je niet meteen ongerust te maken, maar ga toch maar even langs bij je huisarts. Bij overvloedig bloedverlies ga je best naar de spoedgevallendienst van het ziekenhuis. Door het bloedverlies kun je op korte tijd bloedarmoede krijgen. Dat kan een weerslag hebben op andere lichaamsfuncties zoals bloeddruk en hartwerking. Heb je last van aambeien of kloven, zorg dan voor een zachte stoelgang, en eet meer vezelrijke voeding, zoals groenten en fruit.

Wat kan je arts doen?

De arts probeert eerst een oorzaak te vinden voor het bloedverlies. Is die plaatselijk, dan helpt doorgaans een lokale behandeling. Er bestaan allerlei zalven tegen aambeien en kloven, maar ze genezen niet. Een andere behandeloptie zijn scleroserende injecties, waardoor de aders net voorbij de sluitspier van de aars verschrompelen. Bij aanhoudende klachten wordt het ongemak het best chirurgisch behandeld.
Vindt de arts uitwendig geen oorzaak, dan gebeurt in de regel een coloscopie. Treft men tijdens dit onderzoek in de darm bloedende poliepen aan, dan worden ze onmiddellijk weggenomen voor onderzoek op kwaadaardigheid. Divertikels worden ongemoeid gelaten, behalve in geval van abcesvorming. Wanneer er heel veel divertikels zijn en de daarmee gepaard gaande last zeer groot is, neemt men een stuk dikke darm weg. Bij ontsteking van het darmslijmvlies en bij vermoeden van een tumor worden biopsies genomen om de diagnose te bevestigen. De behandeling van ontstekingsziekten, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, gebeurt in samenspraak met de gastro-enteroloog. Vaak is dan een onderhoudsbehandeling nodig met geneesmiddelen die het afweersysteem onderdrukken. Een kwaadaardige tumor wordt chirurgisch verwijderd. Daarna wordt onderzocht of er geen uitzaaiingen zijn, en of er een nabehandeling zoals bestraling nodig is.

Zie ook

Richtlijn Oorzaken van bloedverlies langs de aars (rectaal bloedverlies)
Richtlijn Diverticulitis en diverticulose
Richtlijn Obstipatie of verstopping bij volwassenen

Bronnen

www.ebmpracticenet.be
http://www.thuisarts.nl/bloedverlies-uit-anus/ik-heb-last-van-bloedverlies-uit-anus


Verschenen op 14/08/2015

Bedankt voor je feedback!

Nieuwsbrief

Vul je emailadres in om onze nieuwsbrief te ontvangen.

icoontje van envelop bij invulvelden voor nieuwsbrief