gezondheid en wetenschap

Heesheid

Wat is het?

De stembanden bevinden zich in het strottenhoofd (in de keel), en worden gevormd door plooien van het slijmvlies dat het strottenhoofd bekleedt. De uitgeademde lucht doet de stembanden trillen, en deze trillingen brengen het stemgeluid voort. De frequentie van het trillen en de vorm van mond, lippen en tong helpen om klanken te produceren. Storingen in deze trillingen maken dat klanken worden vervormd en men hees wordt. Heesheid kan een organische, neurologische en functionele oorzaak hebben:
- organische oorzaken zijn aandoeningen die een ontsteking van de stembanden veroorzaken (bv. bovenste luchtweginfectie of reflux) of anatomische veranderingen zoals stembandknobbeltjes, poliepen, cysten en tumoren;
- bepaalde neurologische aandoeningen, zoals de ziekte van Parkinson, tasten de zenuwen of spieren zodanig aan dat de stembanden verlamd kunnen geraken;
- bij functionele stoornissen staat een verkeerd stemgebruik op de voorgrond.

Hoe vaak komt het voor?

Iedereen wordt ooit in zijn leven wel eens hees, meestal ten gevolge van een keel- of luchtweginfectie. Gemiddeld raadplegen per jaar 7 op 1 000 mensen hun huisarts omwille van stemproblemen. Stembandtumoren komen meestal voor bij mannelijke rokers tussen 50 en 70 jaar.

Hoe kun je het herkennen?

De voornaamste klacht is een veranderd (hees of schor) stemgeluid. Soms valt de stem helemaal weg of zijn bepaalde klanken niet meer mogelijk. Na een periode van rust (bv. ‘s nachts) is de stem weer normaal, maar in de loop van de dag kunnen de klachten opnieuw toenemen. Ze kunnen acuut zijn en na een paar dagen spontaan verdwijnen, maar evengoed langer aanslepen en chronisch worden. Naast stemproblemen heb je bij een infectie van de bovenste luchtwegen ook vaak last van koorts, keelpijn en verkoudheid. Een stembandtumor kan gepaard gaan met opgezette klieren in de hals, keelpijn die uitstraalt naar het oor, slikmoeilijkheden en bloed ophoesten. In geval van neurologische aandoeningen zijn de luidheid van de stem en het spreekritme veranderd. Functionele stoornissen komen vooral voor bij mensen die hun stem langdurig verkeerd gebruiken (bv. bij het lesgeven of zingen…). Hierdoor geraakt de stem vermoeid.

Hoe stelt je arts de aandoening vast?

Je arts zal eerst je klachten bevragen:
- Heb je neusloop of koorts?
- Rook je? Drink je veel alcohol?
- Wat is je beroep (bv. professioneel zanger, leerkracht)?
- Welke medicatie neem je (bv. cortisone)?
Hij zal ook je medische voorgeschiedenis nagaan (bv. ingreep met beademing). Met deze informatie kan de arts al voor een groot deel achterhalen welke de meest waarschijnlijke oorzaak is van je heesheid. Daarna zal hij je mond, neus en keel onderzoeken. Vindt hij echter geen oorzaak en houden de klachten al langer dan 4 weken aan, dan zal hij je verwijzen naar een NKO-arts voor verder onderzoek (o.a. laryngoscopie). Verdachte letsels worden vastgesteld aan de hand van een biopsie. De verdere stadiëring (stadiumbepaling) van dergelijke letsels gebeurt met een CT- of MRI-scan.

Wat kun je zelf doen?

De eerste maatregel bij heesheid is de stem laten rusten. Vermijd hoesten, roepen, zingen, keelschrapen en fluisteren. Soms is zelfs een tijdelijk spreekverbod nodig. Adem zoveel mogelijk door de neus, zo drogen de stembanden minder snel uit. Drink voldoende om de slijmvliezen vochtig te houden. Vermijd prikkelend of pikant voedsel en sterkedrank die de keel kunnen irriteren. Stop met roken en vermijd ook ruimten met veel sigarettenrook. Draag een mondmasker als je in een stoffige of rokerige omgeving werkt. Heb je je stem continu nodig voor je werk, dan kan een werkongeschiktheid van een week of langer verantwoord zijn.

Wat kan je arts doen?

De arts zal doorgaans een paar dagen afwachten, omdat heesheid in de regel spontaan verdwijnt. Bij aanslepende klachten gebeurt eerst verder onderzoek om de juiste diagnose te kunnen stellen. De behandeling zal immers hiervan afhangen.
Als er geen oorzaak wordt gevonden, zal de arts misschien lokale ontstekingswerende middelen (spray) proberen. Ligt eerder een verkeerd stemgebruik aan de basis van je heesheid, dan zal hij je verwijzen naar een logopedist(e) voor spraaktherapie.
Soms kan het nodig zijn om stemknobbels operatief te verwijderen.
Kinderen zijn soms hees omdat ze te luid praten. In zo’n geval zal de arts ook het gehoor testen, aangezien slechthorendheid hier dikwijls aan de basis ligt.

Bronnen

www.ebmpracticenet.be
http://www.cm.be/ziekte-en-behandeling/klachten-en-ziekten/heesheid/index.jsp
www.uzleuven.be/heesheid
http://www.kno.nl/index.php/patienten-informatie/overig/stemproblemen-bij-volwassenen

verschenen op 04/08/2016

Bedankt voor je feedback!

Nieuwsbrief

Vul je emailadres in om onze nieuwsbrief te ontvangen.

icoontje van envelop bij invulvelden voor nieuwsbrief