gezondheid en wetenschap

Indigestie (dyspepsie of verstoorde spijsvertering)

Wat is het?

Bij een indigestie heb je pijn, een opgeblazen gevoel, oprispingen en een ongemakkelijk gevoel in de bovenbuik. Men maakt een onderscheid tussen organische en functionele dyspepsie. Bij organische dyspepsie ligt een ziekte aan de oorsprong van de klachten, zoals een maagzweer, reflux, lactose-intolerantie, glutenintolerantie, kanker en ziekten van de alvleesklier of de galwegen (bvb. galstenen). Ook roken, overmatig alcoholgebruik en gebruik van ontstekingsremmers kunnen een oorzaak zijn. Bij functionele dyspepsie is er geen verklaring voor de pijn of de ongemakken.

Hoe vaak komt het voor?

Een indigestie is een veelvoorkomende klacht. Het komt voor bij 20 à 40% van de bevolking, evenveel bij vrouwen als bij mannen. Uit studies blijkt dat dyspepsie afneemt met de leeftijd, met uitzondering van zuurbranden, dat meer voorkomt op oudere leeftijd. Buikklachten zijn de aanmeldingsreden in ongeveer 3% van alle afspraken bij de huisarts. Slechts 1 op de 4 mensen met een indigestie vindt zijn klachten ernstig genoeg om een arts te raadplegen.

Hoe kun je het herkennen?

De meest voorkomende klachten zijn maagpijn, zuurbranden en een opgeblazen gevoel in de bovenbuik. Maar ook misselijkheid, oprispingen, boeren of een gevoel van volheid tijdens de maaltijd komen voor. Bij de meeste mensen gaat het om onschuldige klachten. Nochtans doe je er goed aan om alert te zijn op symptomen die kunnen wijzen op ernstige aandoeningen. In volgende gevallen raadpleeg je best je huisarts: hevige pijn in de maagstreek, aanslepende klachten, pijn die uitstraalt naar de rug, gevoel dat je je eten niet meer goed doorgeslikt krijgt, gewichtsverlies, zwart-paarse, plakkerige stoelgang (melena).

Hoe stelt men de diagnose?

Je arts zal je verschillende vragen stellen en je onderzoeken. Heb je alarmsymptomen of ben je ouder dan 55 jaar, dan zal hij je doorverwijzen naar een maag-darmspecialist (gastro-enteroloog) voor een gastroscopie (kijkbuisonderzoek van de maag). Als je jonger bent, wordt eerst een proefbehandeling gestart gedurende 4 weken. Je wordt pas doorverwezen als de behandeling niet helpt.
Tijdens de gastroscopie kunnen er, indien nodig, biopsies worden genomen van het maag- of slokdarmslijmvlies. Dit betekent dat er kleine stukjes weefsel worden weggenomen en onderzocht op kwaadaardigheid en aanwezigheid van de Helicobacter pylori-bacterie (zie gastritis). Waren meerdere vroegere gastroscopies normaal, dan is er geen reden om een nieuwe te doen.
Is de oorzaak hiermee niet gevonden, dan plant de arts verder onderzoek: bloedonderzoek, lactose- en glutenintolerantietests en een echografie van de buik om galstenen en alvleeskliertumoren op te sporen.

Wat kun je zelf doen?

Stop met roken en leef gezond. Beperk of neem geen voedingsmiddelen en dranken die je niet goed verdraagt. Veel mensen ondervinden maaglast van vette of sterk gekruide gerechten, zure of koolzuurhoudende dranken, koffie, chocolade, alcohol of pepermunt. Nochtans verschilt dit van persoon tot persoon. Om uit te zoeken waarvan je precies klachten hebt, kun je testen of het betert als je één voedingsmiddel per keer weglaat. Stop niet meerdere voedingsmiddelen tegelijkertijd, want dan kun je een tekort krijgen aan gezonde voedingsstoffen.
Als je te zwaar bent, helpt afvallen vaak om de klachten te verminderen: een gewichtsvermindering van 10% kan al helpen.
In geval van stress, angst of somberheid, of slecht slapen, is het belangrijk die problemen aan te pakken. Dit kan ervoor zorgen dat de maagklachten vanzelf verdwijnen.
Leg een paar extra kussens onder je hoofd, nek en schouders of zet het hoofdeinde van je bed in een hogere stand. Zo vermijd je dat de maaginhoud terugloopt naar de slokdarm.
Hoesten en obstipatie kunnen de druk in je buik verhogen en aanleiding geven tot maagklachten. Als je langdurig hoest, ga je best naar de huisarts. Doe iets aan de obstipatie: neem vezelrijke voeding, drink voldoende (1,5 liter per dag) en beweeg dagelijks ietsje meer (fietsen, wandelen).
Gebruik je geneesmiddelen (ontstekingsremmers of antibiotica) die maagklachten als bijwerking hebben, vraag dan aan je huisarts of je er minder mag van nemen of de medicatie mag stoppen.
Eet regelmatig, en sla geen maaltijden over. Verdeel de maaltijden over de dag. Dat kan al veel helpen. Gebruik drie (kleine, lichtverteerbare) hoofdmaaltijden en enkele (3) tussendoortjes. Je kunt zelf uittesten welke maaltijdverdeling het best bij je past. Rustig eten en goed kauwen zijn belangrijk voor een goede spijsvertering.
Bij zuurbranden is het verstandig om niet meer te eten vlak voor het slapengaan. Met een volle maag gaan liggen, verhoogt de kans op dit soort klachten.

Wat kan je arts doen?

Ben je jonger dan 55 jaar en heb je kortdurende en milde symptomen, maar geen gewichtsverlies en een normale ontlasting, dan kan de arts een proefbehandeling van 4 weken met een maagzuurremmer starten vooraleer hij verder onderzoek plant.
Ben je ouder dan 55 jaar, dan kan bij milde klachten eveneens een proefbehandeling worden gestart. In geval van lang aanslepende, ernstige klachten, en wanneer de proefbehandeling niet helpt, wordt een gastroscopie gedaan.
Vindt men de bacterie 'Helicobacter pylori' in je maag, dan krijg je antibiotica (2 soorten) én een zuurremmer in hoge dosis ('tripletherapie'). Je moet weten dat deze behandeling de klachten niet noodzakelijk wegneemt. Slechts 15% van de mensen met dyspepsie zijn klachtenvrij 1 jaar na het uitroeien van de bacterie.
Heb je eerder last van krampen of een opgeblazen gevoel, dan kan je arts je medicatie voorschrijven. Neem enkel medicijnen op doktersadvies.

Bronnen

www.ebmpracticenet.be
www.thuisarts.nl

verschenen op 13/03/2015

Bedankt voor je feedback!

Nieuwsbrief

Vul je emailadres in om onze nieuwsbrief te ontvangen.

icoontje van envelop bij invulvelden voor nieuwsbrief