gezondheid en wetenschap

Macrocytose 

Wat is het? 

Macrocytose betekent dat je rode bloedcellen gemiddeld te groot zijn. Vaak gaat deze toestand samen met bloedarmoede (anemie). Soms is slechts een klein aantal rode bloedcellen te groot. Maar het gebeurt ook dat alle rode bloedcellen aangetast zijn. De meest voorkomende oorzaken zijn:
- verhoogde bloedaanmaak door bloedverlies,
- leverziekte,
- overmatig alcoholgebruik,
- een te trage schildklierwerking (hypothyreoïdie),
- een tekort aan vitamine B12 en/of foliumzuur,
- beenmergaandoeningen,
- gebruik van bepaalde geneesmiddelen. 

Hoe vaak komt het voor? 

Men schat dat 5% van de 65-plussers en 10% van de 75-plussers een tekort aan vitamine B12 en/of foliumzuur hebben. Een vitamine B12-tekort bij jongeren komt voornamelijk voor bij veganisten of vegetariërs die onevenwichtig eten. 

Hoe kun je het herkennen? 

Vaak zijn er helemaal geen klachten. Omdat macrocytose vaak gepaard gaat met bloedarmoede zul je eerder hiervan symptomen ondervinden: abnormale vermoeidheid, bleekheid, futloosheid, kortademigheid bij inspanning… Soms zijn de symptomen te wijten aan een onderliggende aandoening, zoals een traag werkende schildklier. 

Hoe stelt je arts de aandoening vast? 

Bij tekenen van bloedarmoede en bij vage, aanslepende klachten zal je arts meestal een algemeen oriënterend bloedonderzoek doen. Hiermee weet hij in welke richting hij moet zoeken om je klachten te verklaren. Hier hoort steeds een bepaling van de verschillende soorten bloedcellen bij. Ook de nier-, de lever- en de schildklierfunctie wordt getest.
Een bepaling van de grootte van de rode bloedcellen gebeurt door het labo. De grootte wordt uitgedrukt in MCV (mean cell volume) en gemeten in femtoliter of fl (1 femtoliter komt overeen met één miljoenste van een kubieke meter). Normale MCV-waarden zijn 82 tot 100 fl. Bij macrocytose is het MCV groter dan 100.
Het labo houdt de bloedstalen tot 14 dagen bij. Zo kunnen bij afwijkingen steeds extra tests worden aangevraagd, zoals een bepaling van vitamine B12 en foliumzuur, en eventueel extra lever- en schildkliertests. 

Wat kun je zelf doen?
Beperk je alcoholconsumptie. Zelfs na een complete stop zal de MCV-waarde pas na enkele maanden terug normaal zijn.
Stop met roken.
Eet evenwichtig zodat je voldoende vitamine B12 en foliumzuur uit je voeding kunt opnemen. Vitamine B12 vind je vooral in voedingsmiddelen afkomstig van dieren zoals vlees, eieren en melkproducten. Vegetariërs die zuivelproducten eten, hebben dus geen probleem. Veganisten, die geen enkel plantaardig product eten, kunnen hiervan wel problemen ondervinden. Aan sommige ontbijtgranen wordt vitamine B12 toegevoegd. 

Wat kan je arts doen? 

Bij milde macrocytose blijft het vaak onduidelijk wat de precieze oorzaak is. Er wordt eerst gekeken of er naast de macrocytose ook daadwerkelijk sprake is van bloedarmoede. Is dat niet het geval, dan is overmatig alcoholgebruik de meest waarschijnlijke oorzaak. Dan laat je best alle alcohol achterwege.
Is het vitamine B12- en/of het foliumzuurgehalte te laag, dan krijg je supplementen voorgeschreven, B12 bij voorkeur toegediend in inspuitbare vorm, meestal één ampul per maand.
Is er wel sprake van bloedarmoede, dan word je doorverwezen voor specialistisch onderzoek. Men zal ook nagaan of er bloedverlies of verhoogde bloedafbraak is, en of er kwaadaardige aandoeningen van het ruggenmerg zoals bloedkanker (leukemie) in het spel zijn. 

Zie ook richtlijn ‘ijzertekort en bloedarmoede’.

Bronnen 

www.ebmpracticenet.be
www.domusmedica.be


Verschenen op 31/07/2014

Bedankt voor je feedback!

Nieuwsbrief

Vul je emailadres in om onze nieuwsbrief te ontvangen.

icoontje van envelop bij invulvelden voor nieuwsbrief