Een ShotBlocker kan de prikpijn bij vaccinatie een beetje verminderen

Waar komt dit nieuws vandaan?

Een ShotBlocker is een buigzaam C-vormig plastic plaatje met nopjes, dat op de huid wordt gedrukt vlak voor en tijdens het toedienen van een prik. De bedenker ervan is het Amerikaanse bedrijf Bionix.

Zo werkt het:

• De naald gaat in de opening van de ‘C’, terwijl de persoon die het vaccin toedient het plaatje met de andere hand vasthoudt.
• Volgens Bionix prikkelen de nopjes op het schijfje de zenuwuiteinden, zodat de zenuwen verzadigd raken met prikkels. De pijnprikkel van de injectie zou er daardoor iets minder doorkomen.

De ShotBlocker werd gelanceerd in 2021 tijdens de covidpandemie. Het was de bedoeling om mensen met prikangst te helpen, zodat ze zich konden laten vaccineren tegen COVID-19. In de VS is de ShotBlocker goedgekeurd als medisch hulpmiddel.

Op Instagram en YouTube circuleren sinds kort filmpjes over deze ShotBlocker, onder andere een filmpje van Bionix zelf op YouTube (1). Het wordt nu gepromoot om prikpijn bij kinderen te verminderen. Op Instagram reageren heel wat jonge moeders enthousiast.

Zo komt het plaatje met nopjes via sociale media ook op de consultaties van Kind & Gezin (Opgroeien) terecht, waar baby’s en peuters gevaccineerd worden. Van daaruit bereiken ons vragen naar de waarde van deze schijfjes. Verminderen ze de prikpijn bij kindjes echt?

Bron

(1) WTOL11. The ShotBlocker: designed to take away all of your needle fears. YouTube. 3 november 2021.

Hoe moet je dit nieuws interpreteren?

Studies over ShotBlockers bij kinderen

Er zijn heel wat studies gepubliceerd over het gebruik van ShotBlockers bij kinderen.

• Vaak gaat het om onderzoek bij kleine groepen (enkele tientallen tot een honderdtal kinderen).
• De resultaten wisselen: van pijnstillend tot geen effect.

Een groter overzichtsonderzoek uit 2024 nam veel van die studies samen. Het onderzoek ging over het gebruik van de ShotBlocker bij 1.205 kinderen van 0 tot 18 jaar (3). De conclusie was dat er zwak bewijs is dat ShotBlocker de pijn vermindert tijdens injecties.

We lichten er 2 afzonderlijke studies uit. In beide studies werd de ShotBlocker getest in een afgebakende leeftijdsgroep. De resultaten spreken elkaar tegen.

Eerste studie

De eerste studie testte de ShotBlocker bij 102 baby’s van 4 maanden oud die een prikje in de spier kregen met het pneumokokkenvaccin.

• De onderzoekers verdeelden de kindjes in 3 groepen: met en zonder ShotBlocker en met drukken op de prikplek (4).
• Ze beoordeelden de pijn met de NIPS (neonatal infant pain scale). Dat is een pijnschaal die een idee geeft over de pijnervaring van baby’s.
• Conclusie: deze studie vond geen duidelijk verschil tussen de gebruikte methodes.

Tweede studie

De tweede studie testte de ShotBlocker bij 60 baby’s van 12 maanden tijdens hun mazelen-bof-rubella-vaccinatie (MBR).

• De helft van de baby’s kreeg hun vaccin met het plaatje, de andere helft niet.
• Deze studie mat de pijn met een andere pijnschaal, de FLACC Pain Scale, en las ze ook af aan de reacties van de moeders.
• Conclusie: volgens deze studie verminderde ShotBlocker de prikpijn wel (5).

Andere methodes om de prikpijn te verminderen, vergeleken met ShotBlocker

Er wordt al lang ingezet op manieren om de prikpijn bij kindjes te verlichten, zoals:

• het kindje afleiden;
• een pijnstillend zalfje aanbrengen op de prikplek;
• met de hand druk uitoefenen.

Die manieren werken vermoedelijk even goed om de pijn te verminderen. Een vergelijkende studie testte verschillende methoden tijdens een bloedafname bij 242 kinderen tussen 9 en 12 jaar. Daarbij scoorde de ShotBlocker niet beter dan andere methodes (6).

Volgens een overzichtsonderzoek van het onafhankelijk wetenschappelijk instituut Cochrane werken afleidingstechnieken prima bij baby’s tot 1 jaar en moeten die zeker niet onderdoen voor een ShotBlocker (7).

Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde geeft een overzicht van andere methodes waarvoor bewezen is dat ze de prikpijn bij kindjes verminderen (8):

• het kindje afleiden met een speeltje of filmpje;
• het kindje op de schoot laten zitten;
• suikerwater of een ander zoet drankje laten drinken;
• een pijnstillend zalfje aanbrengen.

Conclusie

Kindjes krijgen verschillende vaccinprikken. Dat is niet fijn en doet eventjes pijn. Er zijn allerlei manieren om die prikpijn te verminderen, zoals afleiden, een zoet drankje geven of een pijnstillend zalfje aanbrengen. In dat rijtje hoort ook de ShotBlocker thuis. Studies met dit schijfje zijn niet eenduidig. Het pijnstillend effect is er waarschijnlijk wel, maar het is niet groter dan bij de andere methodes.

Referenties

• (3) İyi Z, İşler A, Özer Z. Effectiveness of ShotBlocker application on reducing the pain of needle-related procedures in children: A systematic review and meta-analysis. J Pediatr Nurs 2024;78:e438-e447.
• (4) Kışlalı Taş Ş, Sari D et al. Reducing Vaccination Pain in Infants: A Randomized Controlled Trial on the Effects of ShotBlocker and Manual Pressure. Clin Pediatr 2026;65:317-325.
• (5) Can V, Ayşin N, Bulduk M et al. The effect of ShotBlocker on pain and satisfaction during measles-rubella-mumps vaccination: A randomized controlled trial. J Pediatr Nurs 2025;84:49-56.
• (6) Sivri B, Balci S, Dolgun G. The Effect of 3 Methods (Buzzy, ShotBlocker, and DistrACTION Cards) Used While Taking Blood Samples From Children with Pain and Anxiety: A Randomized Controlled Trial. Pediatr Emerg Care 2023;39:600-607.
• (7) Pillai Riddell RR, Bucsea O, Shiff I et al. Non-pharmacological management of infant and young child procedural pain. Cochrane Database Syst Rev 2023;6(6):CD006275
• (8) van Vreeswijk B, Bos-Veneman N, Reijneveld S. Pijnreductie bij vaccinatie van jonge kinderen. Ned Tijdschr Geneeskd 2017;161:D1405