‘Ferritin face’? Je kan een ijzertekort niet van je gezicht aflezen

Waar komt dit nieuws vandaan?

Ferritine is een eiwit in je lichaam dat ijzer opslaat. De concentratie aan ferritine in een bloedstaal geeft weer hoeveel ijzer je lichaam in voorraad heeft.

Een ijzertekort ontstaat in stappen.

• Eerst raken je voorraden op: je ferritine daalt, maar je rode bloedcellen zijn nog normaal. Dat noemen we een ijzertekort zonder bloedarmoede.
• Houdt het tekort langer aan, dan maakt je lichaam te weinig rode bloedcellen aan. We spreken dan van bloedarmoede door ijzertekort.

De filmpjes over 'ferritin face' gaan vooral over die eerste fase.

Het idee van ‘ferritin face’ (‘ferritine-gezicht’) verspreidt zich snel op sociale media (1). Influencers sommen tekenen op die naar eigen zeggen typisch zijn voor mensen met lage ferritinewaarden:

• bleekheid;
• donkere kringen onder de ogen;
• vermoeidheid;
• haarverlies;
• sneller blauwe plekken.

Sommige artsen zeggen erbij dat ‘ferritin face’ geen officiële diagnose is. Anderen noemen in één adem dan weer allerlei supplementen en producten op die zouden helpen bij haarverlies en andere tekenen die aan lage ferritinewaarden te wijten zouden zijn.

Bron

(1) TikTok

Hoe moet je dit nieuws interpreteren?

Het uitgangspunt klopt: een ijzertekort zonder bloedarmoede bestaat

Je kan te weinig ijzer in voorraad hebben terwijl je rode bloedcellen nog normaal zijn. In hoge-inkomenslanden heeft ongeveer 4 op de 10 vrouwen tussen de puberteit en de menopauze zo'n tekort zonder bloedarmoede. Ruim 1 op de 10 heeft bloedarmoede door ijzertekort (2).

Een ferritinewaarde onder 30 microgram per liter wijst op een tekort (3). Bij een infectie, een ontsteking of overgewicht stijgt ferritine, waardoor een normale waarde een tekort kan verbergen. Je arts vraagt dan een bijkomende test. Een tekort opsporen is dus zinvol, maar dat gebeurt met een bloedonderzoek door je arts.

Bleekheid en kloven in de mondhoeken: late en onbetrouwbare symptomen

Bleekheid van huid en slijmvliezen, kloven in de mondhoeken, een gladde tong en dunne, holle nagels staan wel degelijk in de leerboeken (4). Ze worden vooral beschreven bij mensen bij wie het tekort al tot bloedarmoede geleid heeft. Ze horen dus bij een tekort dat al lang bestaat en ze wijzen niet specifiek op ijzer: je ziet ze ook bij andere aandoeningen.

Bleekheid met het blote oog beoordelen blijkt bovendien weinig betrouwbaar.

• Een overzichtsstudie van onderzoeken bij kinderen vond dat het oordeel sterk verschilt naargelang wie kijkt. Zo wordt een groot deel van de kinderen met bloedarmoede gemist (5).
• Huidtint, lichtinval, make-up en de filter van je smartphone maken een goede beoordeling met het blote oog nog minder betrouwbaar.

Donkere kringen onder de ogen en haaruitval: geen of tegenstrijdig bewijs

• De oorzaken van donkere kringen onder de ogen zijn goed onderzocht door huidartsen.
  • Meestal gaat het om pigment in de huid, vochtophoping rond de ogen, bloedvaten die doorschemeren onder een dunne huid en schaduw door een slappere huid (6). Een ijzertekort staat niet in dat rijtje.
  • Omgekeerd komen donkere kringen ook niet voor in de klachtenlijst van recente overzichtsartikels over ijzertekort. We vonden geen enkele studie die naging of donkere kringen verminderen nadat een ijzertekort behandeld werd.
• Over haaruitval bestaat wel onderzoek, maar met tegenstrijdige uitkomsten.
  • In sommige studies verliezen vrouwen met een laag ferritine vaker haar, in andere niet.
  • Een overzichtsonderzoek uit 2024 over voedingsstoffen en haaruitval besluit dat de resultaten elkaar tegenspreken en dat ze te zwak zijn om bij haarverlies standaard ijzer aan te raden (7).

Blauwe plekken: geen rechtstreeks gevolg van ijzertekort

Blauwe plekken zijn geen rechtstreeks gevolg van een ijzertekort. IJzer speelt geen directe rol bij de bloedstolling. Krijg je snel blauwe plekken? Dan kan je arts nagaan of er een bloedingsprobleem achter zit. Zo'n bloedingsprobleem kan wel tot een ijzertekort leiden: je verliest bloed en dus ook ijzer.

Vermoeidheid: wel een aanwijzing, maar niet zomaar zichtbaar

Voor vermoeidheid is het bewijs sterker.

• In een gerandomiseerde studie bij 198 vrouwen met onverklaarde vermoeidheid, een lage ferritine en normale rode bloedcellen, nam de vermoeidheid duidelijk meer af met ijzersupplementen dan met een nepmiddel (8).
• Maar vermoeidheid kan je niet zomaar van iemands gezicht aflezen.

Waarom een diagnose in de spiegel een slecht idee is

‘Bleek, moe en donkere kringen’ past ook bij te weinig slaap, stress, een virale infectie, een schildklierprobleem of gewoon je gelaatstrekken. Wie zichzelf zo een diagnose geeft en op eigen initiatief ijzer begint te slikken, slaat de belangrijkste vraag over: waar gaat dat ijzer verloren?

• Bij vrouwen zijn overvloedige maandstonden de meest voorkomende oorzaak.
• Bij mannen en niet-menstruerende vrouwen kunnen dan weer onderliggende aandoeningen zoals bloedverlies in het spijsverteringsstelsel oorzaken zijn die je arts kan onderzoeken.

Zomaar ijzersupplementen slikken is geen goed idee, want dat kan ook problemen veroorzaken. Ze geven vaak last aan maag en darmen en helpen niet als je geen aangetoond tekort hebt.

Let wel op met eenzijdige diëten

Wie streng of eenzijdig eet, heeft wel meer kans op een tekort. Daar schreven we eerder over in onze factcheck of jonge vrouwen voldoende voedingsstoffen binnenkrijgen. De meeste mensen halen genoeg ijzer uit gevarieerde voeding met vlees, vis, peulvruchten, groene groenten, volkorenbrood en fruit. Praktische tips voor hoe je bloedarmoede kan voorkomen vind je hier.

De kans op ijzertekort is groter bij vegetariërs en veganisten. Eet je vegetarisch of veganistisch? Dan voeg je best extra ijzerrijke producten toe aan je dieet. Meer info daarover vind je bij Gezond Leven. Het ijzer uit plantaardige voeding neemt je lichaam minder goed op. Eet je er groenten of fruit met vitamine C bij, dan verbetert die opname.

Conclusie

Een ‘ferritin face’ is geen medische diagnose. Bleekheid en kloven in de mondhoeken zijn bekende, maar late en onbetrouwbare tekenen van bloedarmoede door ijzertekort. Verder is er niet genoeg bewijs dat haaruitval en donkere kringen onder de ogen zouden wijzen op een ijzertekort.

Een ijzertekort zonder bloedarmoede bestaat wel degelijk. Het komt het meest voor bij vrouwen die menstrueren. Het is de moeite om op te sporen met een bloedonderzoek waarin ook ferritine bepaald wordt.

Referenties

• (2) Auerbach M, DeLoughery TG, Tirnauer JS. Iron Deficiency in Adults: A Review. JAMA 2025;333(20):1813-1823.
• (3) Fletcher A, Forbes A, Svenson N, Wayne Thomas D. Guideline for the laboratory diagnosis of iron deficiency in adults (excluding pregnancy) and children. Br J Haematol 2022;196(3):523-529.
• (4) Lopez A, Cacoub P, Macdougall IC, Peyrin-Biroulet L. Iron deficiency anaemia. Lancet 2016;387(10021):907-916.
• (5) Chalco JP, Huicho L, Alamo C, Carreazo NY, Bada CA. Accuracy of clinical pallor in the diagnosis of anaemia in children: a meta-analysis. BMC Pediatr 2005;5:46.
• (6) Freitag FM, Cestari TF. What causes dark circles under the eyes? J Cosmet Dermatol 2007;6(3):211-215.
• (7) Wang R, Lin J, Liu Q, Wu W, Wu J, Liu X. Micronutrients and androgenetic alopecia: a systematic review. Mol Nutr Food Res 2024;68(22):e2400652.
• (8) Vaucher P, Druais PL, Waldvogel S, Favrat B. Effect of iron supplementation on fatigue in nonanemic menstruating women with low ferritin: a randomized controlled trial. CMAJ 2012;184(11):1247-1254.