In het nieuws
Teken-encefalitis is in opmars in Oost-Europa. Dat zegt een expert van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in het Radio 1-programma 'De wereld van Sofie' in juni 2026. Teken-encefalitis is een virusinfectie die je kan krijgen door een beet van een besmette teek. Er bestaat een vaccin, maar je hebt meerdere prikken nodig om echt beschermd te zijn. Door het toenemende toerisme naar Oost-Europa is er veel vraag naar het vaccin en dreigt er een tekort. Huisartsen krijgen de vraag of een onvolledige vaccinatie ook bescherming biedt.
Conclusie
Teken-encefalitis is een potentieel gevaarlijke infectie van de hersenen. Je kan het oplopen in natuurgebieden in Oost-, Centraal- en Noord-Europa en in Azië. De infectie wordt verspreid via teken die besmet zijn met het TBE-virus. Er bestaat een vaccin dat je beschermt tegen teken-encefalitis. Denk daar op tijd aan als je vakantieplannen hebt naar landen waar deze teken voorkomen. Je hebt namelijk minstens 2 prikken nodig om goed beschermd te zijn.
Lees verder »Waar komt dit nieuws vandaan?
Teken-encefalitis is een ontsteking van het hersenweefsel.
- De oorzaak is een virus dat wordt overgedragen via een tekenbeet.
- Net zoals teken besmet kunnen zijn met de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt, kunnen ze ook het TBE-virus (tick-borne-encephalitis) meedragen.
- Als een teek met het TBE-virus je bijt, kan het virus overgaan in je bloed en een hersenontsteking veroorzaken.
- Een hersenontsteking kan ernstig zijn. 1 à 2% van de mensen met een hersenontsteking overlijdt (2).
Teken zijn actief van maart tot november: net de periode waarin heel wat Europeanen op vakantie gaan in de natuur.
In België zijn teken met het TBE-virus heel zeldzaam. Maar in andere landen, vooral in Centraal- en Oost-Europa en in Azië, komen ze steeds vaker voor (1).
- Wie een vakantie naar die landen plant en bijvoorbeeld gaat wandelen, kamperen of trekken in de natuur, kan zich laten vaccineren tegen teken-encefalitis.
- In principe zijn van dit vaccin 3 dosissen nodig voor een volledige vaccinatie.
- Bij tijdgebrek kan je via een versneld schema in 2 weken tijd 2 dosissen krijgen (3). Je bent dan wel maar tijdelijk beschermd.
Het risico op teken-encefalitis is het grootst van juni tot november.
Bron
(1) De wereld van Sofie. Tekenencefalitis in opmars in Oost-Europa. Radio 1. 7 juni 2026.
Hoe moet je dit nieuws interpreteren?
Waar komt het virus voor?
De grootste kans om het TBE-virus op te lopen, heb je in schaduwrijk, dichtbegroeid natuurgebied in risicolanden. Op Wanda.be, een website met gezondheidsadvies voor reizigers, vind je een overzicht van de risicogebieden.
Hoe weet je of je besmet bent?
- In tegenstelling tot een tekenbeet met Lyme, verschijnt er geen rode kring na een tekenbeet besmet met het TBE-virus. Daardoor blijft de ziekte in het begin vaak onopgemerkt.
- Soms gaat de infectie voorbij zonder dat je ziek wordt, maar in 1 op de 3 gevallen krijg je griepachtige klachten.
- Die worden gevolgd door verwardheid, bewustzijnsveranderingen en soms nekstijfheid.
Wat moet je weten over het vaccin?
3 prikken
- Als je de volledige vaccinatie met 3 dosissen doorloopt, ben je voor meer dan 90% beschermd tegen teken-encefalitis.
- Je bent 3 jaar lang beschermd.
- De 3 prikken worden best gespreid over minstens 6 maanden (3).
2 prikken
Wil je versneld gevaccineerd worden? Omdat je deze zomer nog gaat kamperen in Oost-Europa bijvoorbeeld?
- 2 prikken, met minstens 2 weken ertussen, geven een tijdelijke bescherming van meer dan 80%.
- Let op: je bent pas beschermd vanaf 3 tot 4 weken na de tweede prik (4).
1 prik
Heb je maar tijd voor 1 dosis? Dan is de bescherming veel beperkter: minder dan 50% (4).
Hoe zit het met kinderen?
Voor kinderen (1 tot 16 jaar) volstaat een halve dosis van het vaccin voor dezelfde bescherming.
De prikken voor kinderen zitten in aparte vaccins: FSME- IMMUN 0,25 ml Junior. Het vaccin voor 16+ en volwassenen is FSME-IMMUN 0,5 ml.
Het vaccin tegen tekenencefalitis wordt vrij goed verdragen. Kinderen hebben er meer last van dan volwassenen (pijn op de prikplek, soms wat koorts of rusteloosheid).
Meer weten?
Surf naar Wanda.be en Allesovervaccineren.be voor meer praktische informatie.
Meer info over tekenencefalitis en vaccinatie vind je op de website van het Departement Zorg.
Conclusie
Teken-encefalitis is een potentieel gevaarlijke infectie van de hersenen. Je kan het oplopen in natuurgebieden in Oost-, Centraal- en Noord-Europa en in Azië. De infectie wordt verspreid via teken die besmet zijn met het TBE-virus. Er bestaat een vaccin dat je beschermt tegen teken-encefalitis. Denk daar op tijd aan als je vakantieplannen hebt naar landen waar deze teken voorkomen. Je hebt namelijk minstens 2 prikken nodig om goed beschermd te zijn.
Referenties
- (2) Sciensano - TekenNet. Tekenencefalitis.
- (3) Wanda. Tekenencefalitisvaccinatie. Mei 2026.
- (4) Hills SL, Poehling KA, Chen WH, Staples JE. Tick-Borne Encephalitis Vaccine: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices, United States, 2023. MMWR Recomm Rep 2023;72(5):1-29.