In het nieuws
De populairwetenschappelijke nieuwssite Scientias beschrijft op 26 januari een nieuwe studie over de gevolgen van alcoholconsumptie. Mensen die levenslang alcohol drinken zouden vaker endeldarmkanker krijgen. De endeldarm is het laatste stukje van de dikke darm, vlak voor de anus. Zware drinkers zouden zelfs dubbel zoveel risico lopen als mensen die amper drinken.
Conclusie
Deze studie vindt een verband tussen jarenlang veel alcohol drinken (meer dan 14 en vaak rond de 20 standaardglazen per week) en het risico op endeldarmkanker. Dat het risico dubbel zo groot is bij zware drinkers, klinkt spectaculair, maar zegt weinig over mensen die licht tot matig drinken. In die groep zagen de onderzoekers in feite geen toename van het risico.
Studies over de impact van alcohol zijn om diverse redenen weinig betrouwbaar. Vragenlijsten leiden bijvoorbeeld tot onderschattingen. Daarnaast beïnvloeden andere factoren de resultaten, zoals roken en voeding.
De studie brengt geen nieuws: overmatig drinken vergroot het risico op kanker, ook darmkanker, en minderen of stoppen is altijd een goed idee.
Lees verder »Waar komt dit nieuws vandaan?
Het artikel van Scientias van 26 januari verwijst naar een studie in het wetenschappelijke tijdschrift Cancer (1). De onderzoekers gebruikten gegevens uit de PLCO Cancer Screening Trial in de Verenigde Staten. Dat is een langlopende studie die vier kankers opvolgt door middel van screening: prostaat-, long-, darm- en eierstokkanker.
De onderzoekers volgden 88.092 deelnemers. Tijdens de opvolging werden 1.679 nieuwe gevallen van darmkanker vastgesteld tijdens een screening. Daarnaast bekeken ze in een kleinere groep hoeveel nieuwe darmpoliepen gevonden werden bij een tweede screening. Darmpoliepen zijn een mogelijke voorloper van darmkanker.
In dit deelonderzoek vergeleken de onderzoekers groepen op basis van hun gemiddelde alcoholgebruik tijdens hun volwassen leven (vanaf 18 jaar tot aan de start van de studie). Het artikel van Scientias focust op het verschil tussen de ‘zware drinkers’ (14 of meer standaardglazen per week) en de ‘heel lichte drinkers’ (minder dan 1 standaardglas per week). Een standaardglas bevat ongeveer 10 gram alcohol. Dat is gelijk aan een glas wijn of een pintje.
Zoals Scientias schrijft, is er een verband tussen jarenlang veel alcohol drinken en meer (endel)darmkanker (2). Maar je moet goed kijken wie met wie vergeleken wordt en of het alcoholgebruik op een betrouwbare manier gemeten is.
Bron
Hoe moet je dit nieuws interpreteren?
Wat blijkt uit de studie?
- Darmkanker kwam vaker voor bij mensen die gemiddeld 14 of meer standaardglazen per week dronken (de ‘zware drinkers’) dan bij mensen die minder dan 1 standaardglas per week dronken (de ‘heel lichte drinkers’).
- Vooral endeldarmkanker sprong eruit: in de groep zware drinkers zag men bijna dubbel zoveel gevallen als in de groep die bijna niets dronk.
- Opvallend: de groep die licht tot matig dronk (7 tot 13 standaardglazen per week) leek in deze studie het laagste risico te hebben op darmkanker. Nog lager dan de groep die bijna niet dronk.
Dat laatste lijkt tegenstrijdig. Je zou denken dat de groep die bijna niet drinkt, de gezondste groep is en dus het laagste risico heeft. Maar het kan bijvoorbeeld zijn dat de mensen in die groep net weinig drinken omdat ze gezondheidsproblemen hebben of omdat ze vroeger meer dronken. Je moet dus extra voorzichtig zijn met simpele conclusies.
Waarom moet je deze resultaten nuanceren?
- In hun conclusie vergelijken de onderzoekers uitersten. ‘Minder dan 1 standaardglas per week’ versus ‘14 of meer standaardglazen per week’ (vaak zelfs rond de 20 per week) is een groot verschil. Dat maakt de resultaten spectaculair – ‘dubbel zoveel endeldarmkanker’ - maar dat zegt weinig over iemand die licht tot matig drinkt (en dus tussen die uitersten zit).
- Om te weten hoeveel alcohol de deelnemers dronken, gebruikten de onderzoekers vragenlijsten. Mensen moesten hun alcoholgebruik inschatten (ook van vroeger, soms decennia terug). Dat is een onbetrouwbare methode: je kan je vergissen of je gebruik (onbewust) te laag inschatten.
- Het gaat om een observatiestudie. De onderzoekers kijken naar verbanden, maar dat zijn niet noodzakelijk oorzaak-gevolgrelaties.
- Andere verschillen in levensstijl tussen groepen (zoals roken, gewicht, voeding of gebrek aan lichaamsbeweging) kunnen mee het verschil verklaren en zijn moeilijk helemaal uit te sluiten.
Wat als je stopt met drinken?
De studie bewijst niet dat stoppen met alcohol je darmkankerrisico vermindert, maar ziet wel een voorzichtig signaal. Bij mensen die vroeger dronken maar ondertussen gestopt zijn, vond men geen duidelijke toename van (endel)darmkanker tegenover mensen die altijd heel weinig dronken.
In een kleinere groep die twee keer gescreend werd, hadden ex-drinkers minder vaak darmpoliepen dan mensen die weinig dronken. Darmpoliepen zijn een mogelijke voorloper van darmkanker. Of de aanwezigheid van poliepen iets te maken heeft met alcohol, is niet bekend.
Stoppen is waarschijnlijk positief, maar hoe of hoe snel dat het risico op darmkanker beïnvloedt, is moeilijk te zeggen op basis van deze studie.
Praktisch
- Drink je vaak en veel alcohol, dan is minderen of stoppen sowieso een goed idee. Je vindt tips en advies bij de VAD.
- Drink je veel en lukt minderen of stoppen niet? Bespreek het met je huisarts: met hulp lukt het vaak beter dan alleen.
- Laat je niet vangen door straffe uitspraken in artikels. Vaak worden uitersten vergeleken: amper alcohol drinken versus (heel) veel.
- Ben je tussen de 50 en 74 jaar? Dan krijg je elke twee jaar een uitnodiging om een stoelgangtest op te sturen voor screening op dikkedarmkanker.
Conclusie
Deze studie vindt een verband tussen jarenlang veel alcohol drinken (meer dan 14 en vaak rond de 20 standaardglazen per week) en het risico op endeldarmkanker. Dat het risico dubbel zo groot is bij zware drinkers, klinkt spectaculair, maar zegt weinig over mensen die licht tot matig drinken. In die groep zagen de onderzoekers in feite geen toename van het risico.
Studies over de impact van alcohol zijn om diverse redenen weinig betrouwbaar. Vragenlijsten leiden bijvoorbeeld tot onderschattingen. Daarnaast beïnvloeden andere factoren de resultaten, zoals roken en voeding.
De studie brengt geen nieuws: overmatig drinken vergroot het risico op kanker, ook darmkanker, en minderen of stoppen is altijd een goed idee.