Marleen Finoulst Verschenen op 15/01/2020

In het nieuws

Bij het produceren van vaccins gebruiken wetenschappers verschillende cellen die ze in laboratoriumschaaltjes kweken. Een aantal van die cellen zijn menselijke van oorsprong en worden als kweekbodem gebruikt. Hoewel ze deze kweekbodemcellen filteren, kunnen onbedoeld menselijke DNA-resten in het uiteindelijke vaccin terecht komen.

Factcheck

Er bestaan meerdere soorten vaccins en sommige daarvan, namelijk de levend-afgezwakte vaccins, kunnen inderdaad DNA bevatten. Dit is geen menselijk DNA, maar DNA afkomstig van de onschadelijk gemaakte microben waartegen dat vaccin bestemd is. De aanwezigheid van menselijk DNA in gelijk welk vaccin is een fabel.

Lees verder »

Waar komt dit nieuws vandaan?

Er bestaan verschillende soorten vaccins, die op verschillende manieren gemaakt worden.

Levende vaccins

In de zogenaamde levende vaccins zitten onder andere afgezwakte microben. Wetenschappers kweken de microben op een serie van celculturen afkomstig van dierlijke cellen en niet van menselijke cellen zoals sommigen beweren. Bij een celcultuur laten wetenschappers cellen op een gecontroleerde manier groeien.

Tijdens dit kweekproces verandert het genetisch materiaal van de microben, waardoor ze je niet meer kunnen ziek maken. Levende vaccins bevatten dus afgezwakte microben met hun genetisch materiaal, maar zonder ziekmakend vermogen.

Niet-levende vaccins

Er bestaan ook niet-levende vaccins. In dat geval doden wetenschappers de ziekmakende microbe door er bijvoorbeeld formaline (een ontsmettingsmiddel) of warmte aan toe te voegen.

Split- en subunitvaccin

Een derde soort zijn de split- en subunitvaccins. Splitvaccins bevatten enkel delen van de wand van de ziekmakende microbe, zonder DNA. Subunitvaccins bestaan enkel uit eiwitten ervan, ook zonder DNA.

Recombinante vaccins

De recombinante vaccins, een vierde soort, gebruiken een nieuwere techniek. Wetenschappers produceren ze aan de hand van DNA-recombinatie technologie. Dit houdt in dat ze bepaalde genen van de microbe inbouwen in een gastcel, bijvoorbeeld een gistcel. Het gaat dan om die genen die de code dragen voor eiwitten die het afweersysteem prikkelen. De gistcellen gaan vervolgens deze eiwitten produceren: ze zuiveren de eiwitten en die vormen dan de basis van het recombinante vaccin. Er zit geen DNA in het eindproduct.

Toxines

Een laatste categorie zijn de vaccins die gebaseerd zijn op toxines. Dit zijn gifstoffen die sommige ziekmakende bacteriën afscheiden. Wetenschappers kweken deze gifstoffen en maken ze onschadelijk, zo vormen ze dan de basis voor vaccins.

Bron

HORAUD, F. 1995. Viral vaccines and residual cellular DNA. Biologicals, 23, 225-8.

Hoe moeten we dit nieuws interpreteren?

Er zijn dus verschillende soorten vaccins op de markt, die op verschillende manieren worden gemaakt. De levend-afgezwakte vaccins, zoals bijvoorbeeld het mazelen-bof-rubella-vaccin, bevatten inderdaad nog genetisch materiaal. De microben hebben dus de mogelijkheid tot vermenigvuldiging, maar ze zijn niet meer in staat om je ziek te maken. Het is dus alsof je de infectie al hebt doorgemaakt. Je maakt antistoffen aan zonder er ziek van te worden.

Bij de niet-levende vaccins gaat het onder andere over geïnactiveerde vaccins, bijvoorbeeld het inspuitbaar poliovaccin. Hiervoor vernietigen wetenschappers het DNA van de microbe met behulp van bijvoorbeeld warmte. Andere soorten niet-levende vaccins zijn split- en subunitvaccins, bijvoorbeeld tegen griep of kinkhoest. Ook deze bevatten geen DNA van de ziekteverwekker. 

Veel nieuwere vaccins, bijvoorbeeld tegen hepatitis B en HPV, zijn recombinante vaccins. Die maken wetenschappers met behulp van de zogenaamde DNA-recombinatie technologie, zoals hierboven beschreven staat. De naam zorgt soms voor verwarring, maar er zit geen DNA in het eindproduct.

Conclusie

Er bestaan meerdere soorten vaccins en sommige daarvan, namelijk de levend-afgezwakte vaccins, kunnen inderdaad DNA bevatten. Dit is geen menselijk DNA, maar DNA afkomstig van de onschadelijk gemaakte microben waartegen dat vaccin bestemd is. De aanwezigheid van menselijk DNA in gelijk welk vaccin is een fabel.

Referenties

Bewerking van een opdracht van geneeskundestudenten, Universiteit Antwerpen: Leen Galicia, Eline Galle, Laure Geeraerts, Susan Gomes, Fien Goossens, Stig Hellemans.

Gezondheid en Wetenschap duidt samen met het Centrum voor de Evaluatie van Vaccinaties van de Universiteit Antwerpen de berichtgeving in de (sociale) media over vaccinaties. Bekijk het dossier hier.

Gerelateerde richtlijnen
Gerelateerde koppen
Vond je dit artikel nuttig?

Ook interessant

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief