Pas je diabetesbehandeling aan tijdens de ramadan

Wat weten we hierover?

Tijdens de ramadan eet en drink je niet tussen zonsopgang en zonsondergang. Ook je dag- en nachtritme verandert.

Voor mensen met diabetes kan dat leiden tot:

• te lage bloedsuiker (hypoglycemie);
• te hoge bloedsuiker (hyperglycemie);
• uitdroging (1).

Bron

(1) Diabetes en Ramadan. Diabetes Liga.

Wat weten we momenteel?

Stap 1: begin op tijd en vraag advies

Start bij voorkeur al twee maanden vóór de ramadan met de voorbereiding. Ook als dat niet gelukt is of als de ramadan al bezig is, is het niet te laat om advies te vragen aan je diabetesteam (je arts, verpleegkundige of diabeteseducator).

Pas je medicatie niet zelf aan. Vertel je diabetesteam dat je aan de ramadan wil meedoen en maak samen een veilig en haalbaar plan voor tijdens de ramadan (1, 2).

Stap 2: schat je gezondheidsrisico in

Hoog risico

Niet iedereen met diabetes kan veilig vasten. Voor sommige mensen wordt vasten afgeraden:

• mensen met diabetes type 1;
• zwangere vrouwen met diabetes;
• kinderen met diabetes;
• mensen met diabetes type 2 en een hoog risico op complicaties.

De Koran stelt dat je niet mag deelnemen aan de ramadan als vasten je gezondheid in gevaar brengt.

Wil je toch vasten? Bespreek dan alle voor- en nadelen met je diabetesteam.

Laag risico

• Heb je diabetes type 2?
• Bestaat je behandeling uit aanpassingen aan je levensstijl of neem je medicatie zonder risico op hypo’s?
• Én is je bloedsuiker goed onder controle?

Dan heb je een lager gezondheidsrisico en is vasten meestal veilig. Laat je diabetesteam weten dat je aan de ramadan wil deelnemen en bespreek samen welke aanpassingen nodig zijn om veilig te kunnen vasten (1, 2).

Stap 3: pas je medicatie aan aan suhoor en iftar

Tijdens de ramadan verschuiven je medicatiemomenten meestal naar:

• suhoor (maaltijd voor zonsopgang);
• iftar (maaltijd bij zonsondergang).

Afhankelijk van welke medicatie je neemt, heb je een andere aanpassing nodig. Zo zal je diabetesteam een aanpassing voorstellen van:

• de dosis medicatie;
• en/of het moment van inname.

Bij sommige geneesmiddelen heb je best extra aandacht voor:

• te lage bloedsuiker;
• uitdroging.

Gebruik je insuline? Dan moet je extra voorzichtig zijn. Overleg altijd met je diabetesteam hoe je je insuline best aanpast tijdens het vasten.

Na de ramadan neem je je medicatie weer zoals vóór de vastenperiode, volgens je gewone schema (1-3).

Stap 4: meet je bloedsuiker

Een bloedsuikermeting verbreekt het vasten niet. Bespreek met je diabetesteam hoe en wanneer je best je bloedsuiker meet (2, 4).

Stap 5: zorg goed voor jezelf

Slaap voldoende en op regelmatige uren, kies slim wat je eet bij suhoor en iftar en blijf licht bewegen.

Voel je je duizelig, beverig of verward? Stop dan meteen met vasten. Jouw gezondheid gaat altijd voor. Daar hoef je je niet schuldig over te voelen (4).

Meer uitleg vind je op de website van de Diabetes Liga.

Conclusie

Vasten tijdens de ramadan kan risico’s inhouden voor mensen met diabetes, zoals een te lage of te hoge bloedsuiker en uitdroging. Voor sommige mensen met type 2-diabetes is vasten mogelijk, maar alleen met een goede voorbereiding en begeleiding van je diabetesteam. Zo is het vaak nodig om je medicatie aan te passen aan suhoor en iftar. Pas je medicatie niet zelf aan, maar bespreek met je diabetesteam wat voor jou veilig is. Je gezondheid komt altijd op de eerste plaats.

Referenties

• (2) Visuele ramadan-educatiemap – Handvaten voor de zorgverlener tijdens de diabeteseducatie. Ziekenhuisnetwerk Antwerpen. 2022.
• (3) BCFI. Antidiabetica tijdens de ramadan. Jan 2025.
• (4) Diabetes Liga. Tips voor de ramadan voor personen met diabetes.