Wat zijn aandoeningen van de nagels?
Je nagels beschermen de toppen van je vingers en tenen. De plaats van waaruit een nagel groeit, noemen we de nagelmatrix.
Vingernagels groeien ons hele leven met ongeveer 3 millimeter per maand. Teennagels groeien met 1 millimeter per maand.
Nagels gaan er anders uitzien naarmate we ouder worden. Ze kunnen ook aangetast worden door:
- een infectie rond de nagel (ingegroeide nagel);
- schimmels;
- een verwonding;
- mechanische irritatie;
- een ziekte van de huid en nagels, zoals psoriasis;
- een andere aandoening, zoals een ernstige chronische bronchitis.
Hoe kan je aandoeningen van de nagels herkennen?
Vaak voorkomende nagelaandoeningen
Nageldystrofie of brozenagelsyndroom
Vanaf de vroege volwassen leeftijd kunnen nagels geleidelijk brozer worden. Je kan dan veranderingen zien zoals:
- lijntjes (ribbels);
- oneffenheden;
- verdikkingen;
- groeven.
Schimmelnagels
Schimmelnagels komen heel vaak voor.
- Meestal krijgt de nagel een witte tot donkere kleur.
- Soms kan de nagel loskomen van de nagelmatrix (de plaats van waaruit de nagel groeit).
Chronische irritatie
Chronische irritatie betekent dat er vaak en lange tijd irritatie is. Het kan ontstaan door:
- vocht (bijvoorbeeld op het werk);
- herhaalde verwondingen;
- mechanische oorzaken, zoals:
- slecht passende schoenen;
- nagelbijten;
- te vaak manicures laten doen.
Door de irritatie kan de nagel:
- scheuren;
- witte vlekken of lijntjes vertonen;
- aan de top losraken of vervormen.
Infecties
Infecties komen vooral voor aan de nagelrand:
- Er hoopt zich dan etter op aan de rand.
- Je teen of vinger kan rood en dik worden.
- Dit probleem gaat vaak samen met een ingegroeide nagel.
Nagelproblemen door huidaandoeningen
Ook huidaandoeningen kunnen nagelproblemen veroorzaken. Bij psoriasis kunnen je nagels bijvoorbeeld:
- loskomen (aan het uiteinde van de nagel);
- dikker worden;
- afbrokkelen;
- bruinig tot gelig verkleuren;
- kleine ‘putjes’ vertonen (vingerhoednagels).
Nagelproblemen door andere aandoeningen
Een groot aantal aandoeningen en behandelingen kunnen ook nagelproblemen veroorzaken.
- Na chemotherapie bij kanker, na vergiftiging en na ernstige infecties kunnen de nagels witte vlekken en lijnen vertonen en broos worden.
- Bij chronische longaandoeningen zoals COPD kunnen de nagels wit kleuren en de vingertoppen ronder, boller en dikker worden (trommelstokvingers).
- Bij hand-voet-mondziekte (infectie door een virus) kunnen de nagels loskomen en/of makkelijker breken.
- Bij chronische maag-darmaandoeningen zoals malabsorptie (een aandoening waarbij je onvoldoende voedingsstoffen en vitamines opneemt) ontstaan soms dwarse groeven, witte lijnen en zogenaamde lepelnagels. Daarbij neemt de nagel een holle vorm aan.
- Leverstoornissen gaan samen met witte verkleuring van de nagels, met een rode rand aan de top (Terry’s nagels).
- Bij chronische nieraandoeningen ontstaan half-en-half-nagels, die half wit en half rood gekleurd zijn (Lindsey-nagels).
Dystrofie van een enkele nagel
Dystrofie is een groeistoornis van de nagel.
- In de meeste gevallen zijn alle nagels aangetast.
- Dystrofie van slechts één nagel wijst meestal op een plaatselijk probleem, zoals een tumor, cyste of wrat.
Verkleuring van de nagels
- Oppervlakkige verkleuring kan je makkelijk afschrapen. Zoals bijvoorbeeld de bruine kleur bij mensen die roken of met producten werken die kleurstoffen bevatten. Onder de verkleuring is de nagel normaal.
- ⬜🟫⬛Schimmelnagels kunnen wit en donkerbruin tot zwart verkleuren.
- 🟩Bij een infectie door sommige bacteriën kan de nagel groen kleuren.
- ─ Zie je een zwarte lijn? Dan kan dat wijzen op een onderliggende moedervlek.
- 🟦Een blauwe verkleuring komt meestal door een bloedophoping na een verwonding (hematoom).
- ⚪Witte vlekken of lijnen kunnen het gevolg zijn van een ontwikkelingsstoornis van de nagel, een verwonding of infectie.
- 🟨Door veroudering kan de nagel dikker worden en geel kleuren. Soms komt dat door een slechte doorbloeding.
Zeldzame oorzaken
Erfelijke nagelaandoeningen of nagelaandoeningen waarvoor geen verklaring is, zijn heel zeldzaam.
- Er kunnen dan langwerpige groeven in de nagel verschijnen of de nagels brokkelen af.
- Soms gaat dat samen met aandoeningen van de huid, het haar en de slijmvliezen.
Overzicht van mogelijke oorzaken, met voorbeelden
| Nagelaandoeningen | Nagelproblemen door huidaandoeningen | Nagelproblemen door andere aandoeningen | Zeldzame oorzaken |
|---|---|---|---|
| nageldystrofie of brozenagelsyndroom | psoriasis | na chemotherapie, vergiftiging of ernstige infecties | erfelijke nagelaandoeningen |
| schimmelnagels | chronische longaandoeningen (bv. COPD) | nagelaandoeningen waarvoor geen verklaring is | |
| chronische irritatie | hand-voet-mondziekte | ||
| infecties | chronische maag-darmaandoeningen | ||
| leverstoornissen | |||
| chronische nieraandoeningen |
Hoe stelt je arts de diagnose?
De diagnose is niet altijd gemakkelijk en de behandeling vraagt vaak veel tijd. Bij twijfel stuurt je arts een stukje van de aangetaste nagel naar het labo voor een schimmelkweek. In sommige gevallen wordt een klein stukje huid weggenomen voor onderzoek (biopsie).
Wat kan je zelf doen?
- Draag geen knellende schoenen.
- Knip je nagels niet rond, maar eerder recht. Zo vermijd je ingegroeide nagels.
- Bij schimmelnagels en bij mechanische oorzaken kan je je nagels vijlen. Je kan ook 3 maanden lang een vette zalf op de nagel smeren.
- Een podoloog of pedicure kan je helpen om een deel van de nagelmisvormingen weg te werken.
- Worden je nagels brozer worden met de leeftijd? Dan kan een behandeling met biotine (vitamine B8 of H) helpen. De behandeling duurt 3 maanden. Voor andere vitamines of mineralen is er geen bewijs dat ze de nagels gezond houden.
Wat kan je arts doen?
De behandeling hangt af van de oorzaak.
Schimmelnagels
Bij schimmelnagels neemt je arts meestal een stukje nagel weg en stuurt dat naar een laboratorium om de diagnose te bevestigen.
Is het inderdaad een schimmelinfectie? Dan kan je arts een orale behandeling voorstellen. Bij een orale behandeling neem je medicatie in via je mond.
- Bij deze behandeling bespreekt je arts altijd eerst de voor- en nadelen met je. Want de behandeling duurt lang en kan vervelende bijwerkingen geven, zoals problemen met de werking van de lever.
- Om die reden moet je tijdens deze behandeling regelmatig bloed laten nemen bij je huisarts.
Nagelletsels veroorzaakt door een huidaandoening of andere aandoening
Nagelletsels veroorzaakt door een huidaandoening verdwijnen meestal na succesvolle behandeling van de aandoening.
Hetzelfde geldt voor nagelproblemen door ziektes die verschillende organen of lichaamsdelen aantasten (systeemaandoeningen).
Nagelletsels door psoriasis zijn vaak moeilijk te behandelen. Soms zijn cortisonezalf en orale medicatie (medicatie die je via je mond inneemt) nodig.
Ingegroeide teennagel
Bij een ingegroeide teennagel kan je huisarts het stukje nagel dat voor problemen zorgt, uitsnijden. Dat is een kleine operatie onder plaatselijke verdoving.