Wat is de ziekte van Lyme?

De ziekte van Lyme (borreliose) is een infectie die je kan krijgen na een beet van een besmette teek.
Wat is de oorzaak van de ziekte van Lyme?
De oorzaak van de ziekte van Lyme is de bacterie Borrelia burgdorferi.
Sommige dieren zijn drager van die bacterie. Als een teek zo’n dier bijt, kan de bacterie worden overgedragen op de teek. Zo kan een teek ook drager worden van de Borrelia-bacterie.
Als de teek dan iemand bijt, kan die de bacterie doorgeven. Niet alle teken zijn besmet met deze bacterie. Een besmette teek geeft ook niet altijd de bacterie door als die je bijt.
Wist je dat?
Niet elke soort teek geeft de ziekte van Lyme door. Zo bestaan er verschillende soorten teken die andere ziektes kunnen dragen, zoals het tekenencefalitis-virus. Dat virus geeft je een hersenvliesontsteking. Het komt vooral voor in sommige landen van Europa en Azië.
Wat is een teek?
Een teek is een klein, spinachtig diertje. Teken voeden zich met het bloed van dieren of mensen.

Hoe krijg je een tekenbeet?
Teken leven vooral in lage struiken, varens of op hoog gras.
Wanneer je door die begroeiing loopt, kunnen ze zich aan je huid of kleding vasthechten.
Teken kunnen zich overal op het lichaam vastbijten. Maar vaak kiezen ze een warm plekje in de huidplooien, zoals liezen, knieholtes of ter hoogte van je enkels, hoofd of nek.
Je herkent de teek als een zwart puntje op je huid. Soms lijkt het op een moedervlekje.
Een tekenbeet doet meestal geen pijn. Daardoor merk je een beet vaak niet op.
Wat verkleint je kans op de ziekte van Lyme?
Verwijder een teek zo snel mogelijk, het liefst dezelfde dag. Hoe langer een besmette teek op je huid blijft zitten, hoe groter de kans op besmetting.
Je kan het risico op een tekenbeet verkleinen door jezelf te beschermen wanneer je in de natuur bent. Controleer daarna altijd je lichaam op teken.
Hoe vaak komt de ziekte van Lyme voor?
Hoe vaak de ziekte van Lyme voorkomt, verschilt heel sterk van land tot land, en zelfs van regio tot regio.
In België is 1 tot 2 op de 10 teken besmet met de Borrelia-bacterie. Vooral in Vlaams-Brabant, de Kempen en de Ardennen komt de ziekte vaker voor.
Ongeveer 1 tot 2 op de 100 mensen krijgen na een tekenbeet klachten van de ziekte van Lyme. Na een tekenbeet is de kans dat je de ziekte van Lyme krijgt dus klein. Je wordt er ook niet altijd ziek van.
Wist je dat?
Recent onderzoek in Vlaamse tuinen toont dat ongeveer 1 op de 5 teken de Borrelia-bacterie draagt. Dat is meer dan het eerder gemeten cijfer van 1 op de 10. Toch worden de meeste mensen die gebeten worden niet ziek: een besmetting verloopt vaak zonder klachten. In België heeft op dit moment minder dan 1 op de 100 mensen de ziekte van Lyme.
Hoe kan je de ziekte van Lyme herkennen?
De ziekte van Lyme verloopt in verschillende fasen.
Vroege fase
Erythema migrans: huiduitslag
Het meest typische teken van de ziekte van Lyme is een huidvlek die langzaam groter wordt. De huiduitslag wordt ook wel ‘erythema migrans’ genoemd.
· Ze verschijnt meestal pas 1 tot 2 weken na de tekenbeet. Uitzonderlijk kan het tot 1 maand duren.
· Ze is meestal niet pijnlijk en jeukt niet. Soms brandt het een beetje.
· Tijdens de eerste dagen kan de zone rond het letsel volledig rood zijn.
· De roodheid breidt uit naar buiten toe, waarbij de kern opnieuw de kleur van de huid krijgt.
o Zo krijgt ze dus de vorm van een ring.
o Die kan vrij groot worden.
· Op een donkere huid is deze plek blauwer en is de plek vaak moeilijker te herkennen.
Zo’n ringvormige uitslag na de beet van een besmette teek kan weken of zelfs langer aanhouden.
Wat kan je zelf doen?
Preventie
Preventie van tekenbeten is de belangrijkste maatregel.
- Ga je wandelen in een bos- of grasrijke omgeving? Blijf dan bij voorkeur op de wandelpaden en vermijd zoveel mogelijk hoge grassen.
- Draag een lange broek, liefst een lichtgekleurde, om teken beter te kunnen zien. Je kunt je broekspijpen in de sokken steken om je benen beter af te dekken.
- Draag een hoofddeksel (zoals bijv. een pet).
- Je kan je benen insmeren met insectenafwerende stoffen, zoals bijvoorbeeld DEET. (Let daarbij wel op de verschillende dosissen voor volwassenen en kinderen!)
Ook wanneer je ooit de ziekte van Lyme hebt doorgemaakt, blijft preventie essentieel. Mensen bouwen immers geen immuniteit op tegen de zieke van Lyme. Je kan de ziekte dus meer dan één keer krijgen.
Ben je gaan wandelen of kamperen? Kijk (eventueel met hulp) dan dagelijks je volledige lichaam na.
- Check zeker ook goed je oksels, liezen en hoofdhuid: dat zijn de favoriete plekjes van een teek.
- Het is belangrijk om te onthouden dat een teek moet worden verwijderd op de eerste dag. Het risico op infectie stijgt namelijk met de tijd.
- Ook de kledij die je draagt, moet je checken op teken.
Gebeten door een teek?
Ben je gebeten door een teek? Dan kan je die gerust zelf verwijderen als je de volgende regels in acht neemt:
- Teken verwijder je het best met een speciale tekentang.
- Die kan je kopen bij de apotheek.
- Ontsmet de huid niet voor je de teek verwijdert.
- Heb je geen tekentang in de buurt? Dan kan je proberen de teek met de vingers te verwijderen.
- Dat doe je door met een vochtige vingertop over de teek te rollen.
- Vermijd dat je de teek afschraapt. Op die manier kunnen er deeltjes van in de huid achterblijven.
- Probeer tijdens het verwijderen de teek zo dicht mogelijk tegen je huid bij de kop vast te houden. Knijp niet in het achterlichaam.
- Nadat je de teek verwijderd hebt, ontsmet je de huid best met een waterig ontsmettingsmiddel (Hacdil®, Hibidil®, Isobetadine®) of met alcohol.
- Noteer ook de dag van de beet.
Zat de teek langer dan 24 uur op je huid vast? Contacteer dan best je arts. Doe dat ook wanneer je een rode, toenemende huiduitslag ziet op de plaats van een tekenbeet. Er is voorlopig nog geen goed vaccin gevonden tegen de Borrelia-bacterie.
Bekijk dit handige filmpje over hoe je checkt op teken.
Hoe stelt je arts de diagnose?
De arts kan je helpen om de teek te verwijderen als het je zelf niet lukt.
- Bij een tekenbeet zonder symptomen wacht de arts de spontane evolutie af.
- De aanwezigheid van de huiduitslag (erythema migrans) is voor de arts voldoende bewijs om de diagnose te stellen van de ziekte van Lyme.
- De arts zal de behandeling dan meteen opstarten.
Vermoedt je arts dat je klachten hebt die kunnen passen bij een later stadium van de ziekte van Lyme? Dan zal die je sowieso naar een specialist doorverwijzen voor verder onderzoek.
Mogelijke verdere onderzoeken zijn dan bijvoorbeeld:
- een bloedafname,
- een neurologisch onderzoek,
- een ruggenmergpunctie.
Wat kan je arts doen?
Een tekenbeet zonder het typische rode huidletsel of andere symptomen van de ziekte van Lyme hoeft niet behandeld te worden.
Bij vermoeden van de ziekte van Lyme kan de arts antibiotica voorschrijven.
Als de ziekte pas in een later stadium wordt vastgesteld, start de arts eveneens een behandeling met antibiotica op. Vaak is dat voor een langere periode.
Bij neurologische symptomen worden de antibiotica via een infuus toegediend in het ziekenhuis.
Je kan niet meteen weten of de behandeling aanslaat, ook de arts niet. Dat kan pas na 2 tot 3 maanden. In het geval van neuroborreliose (een vorm van verspreide Lymeziekte) kan je zelfs tot 3 à 6 maanden na de behandeling last hebben van vermoeidheid, stoornissen van het geheugen en de concentratie.
Meer weten?
- https://www.tekenbeten.be/
- https://www.tekenradar.nl/
- https://tekennet.wiv-isp.be/
- https://www.wanda.be/nl/a-z-index/teken