Acute middenoorontsteking bij kinderen

Wat is een acute middenoorontsteking bij kinderen?

Een acute middenoorontsteking is een plotse, kortdurende ontsteking van het middenoor. De medische naam hiervoor is acute otitis media.

Het oor bestaat uit drie delen:

• het buitenoor (de oorschelp en de gehoorgang, afgesloten door het trommelvlies);
• het middenoor (de gehoorbeentjes);
• het binnenoor (het evenwichtsorgaan en de gehoorzenuw).

Bij een middenoorontsteking stapelt vocht zich op achter het trommelvlies in het middenoor. Dat staat dan vaak bol door de verhoogde druk. Soms ontstaat er daardoor een gaatje in het trommelvlies. Dan loopt het ontstekingsvocht (etter) uit het oor. Dat noemen we ‘loopoor’.

Een acute middenoorontsteking verloopt bij kinderen anders dan bij volwassenen. In deze tekst vind je informatie voor kinderen. Informatie voor volwassenen vind je hier.

Hoe ontstaat een acute middenoorontsteking bij kinderen?

Een acute middenoorontsteking is meestal een infectie als complicatie bij een verkoudheid.

• De slijmvliezen in de neus-keelholte zwellen op en de buis van Eustachius komt dicht te zitten.
• De buis van Eustachius vormt de verbinding tussen de middenoorholte en de keel-neusholte. Als die afgesloten raakt, kan vocht zich ophopen in het middenoor.
• In dat vocht kunnen virussen en bacteriën zich gaan vermenigvuldigen.
  • De virussen die het vaakst een middenoorontsteking veroorzaken, zijn verkoudheidsvirussen zoals het rinovirus. Ook het RS-virus (RSV) kan een oorontsteking veroorzaken.
  • De bacteriën die het vaakst een rol spelen, zijn Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae en Moraxella catarrhalis.

Vocht achter het trommelvlies door de acute middenoorontsteking kan nog enkele weken aanwezig blijven nadat de infectie is verdwenen. Dat is een onderdeel van het normale herstelproces. Het betekent niet per se dat je kind een nieuwe oorontsteking heeft. Als het vocht langer blijft (bijvoorbeeld enkele maanden) en je kind blijft minder goed horen, spreken we soms van ‘lijmoor’.

Vocht kan zich ook zonder infectie achter het trommelvlies opstapelen, meestal door problemen met de buis van Eustachius.

Wat zijn de risicofactoren?

• Een acute oorontsteking komt meestal samen voor met een bovenste luchtweginfectie. Bij jonge kinderen is de buis van Eustachius (de verbinding tussen de middenoorholte en de keel-neusholte) nog onvolledig ontwikkeld. Zij hebben dus een grotere kans om een middenoorontsteking te krijgen dan volwassenen.

• Verder speelt genetische aanleg een rol.

• Het risico stijgt ook wanneer de ouders roken.

• Contact met andere kinderen op de kinderopvang of thuis met broers en zussen verhoogt het risico op infecties.

• Ook een flesje drinken terwijl je baby plat ligt, kan mogelijk het risico verhogen.
  • Houd je baby daarom rechtop tijdens het voeden en tot 20-30 minuten nadien. Dat kan ook helpen tegen reflux.
  • Borstvoeding kan helpen om het risico te verlagen.

Hoe vaak komt een acute middenoorontsteking bij kinderen voor?

Een acute middenoorontsteking komt vaak voor bij jonge kinderen. Acute middenoorontstekingen komen het vaakst voor bij kinderen tussen 0,5 en 2 jaar. Er is een piek rond de leeftijd van 1 jaar.

• Bij kinderen van 1 jaar: Ongeveer 4 op de 10 heeft al 1 of meerdere oorontstekingen gehad.
• Bij kinderen van 2 jaar: ongeveer 7 op de 10 heeft al 1 of meerdere oorontstekingen gehad.

Hoe kan je een acute middenoorontsteking bij kinderen herkennen?

Door de opstapeling van vocht in het middenoor staat het trommelvlies onder druk en voelt je kind pijn.

Je kind kan ook:

• koorts maken;
• prikkelbaarder zijn;
• ’s nachts moeilijker slapen;
• buikpijn hebben;
• slecht eten of drinken;
• last hebben van braken of diarree.

Kinderen grijpen vaak naar hun oor of beginnen te huilen als je het oor aanraakt. Ze krijgen ook meer pijn als ze neer gaan liggen. Daarnaast kan hun gehoor verminderen. De slechthorendheid verdwijnt meestal spontaan na enkele weken of maanden.

Wat kan je zelf doen?

Pijnstillers

Een middenoorontsteking geneest meestal spontaan binnen een aantal dagen.

Een pijnstiller op basis van paracetamol verlicht de pijn en koorts. Werkt dat onvoldoende? Dan kan je overschakelen op ibuprofen, behalve als:

• je kind lijdt aan astma;
• je kind nierproblemen heeft;
• er een risico op uitdroging is.

In die gevallen mag je geen ibuprofen gebruiken.

Pijnstillers van het type ibuprofen kunnen maag-darmklachten veroorzaken. Wees daarom voorzichtig bij het gebruik ervan:

• Geef ze aan je kind tijdens of na het eten.
• Stop onmiddellijk als je kind maagklachten heeft.
• Respecteer de dosis.
• Vermeld aan je apotheker of je kind andere medicatie zoals bloedverdunners neemt.

Laat minstens 4 uur (bij paracetamol) tot 6 uur (bij ibuprofen) tussen 2 innames.

Verdwijnt de pijn of koorts na 2 tot 3 dagen niet met pijnstillers? Raadpleeg dan een arts

Fysiologische zoutoplossing

Werd de oorontsteking uitgelokt door een bovenste luchtweginfectie? Dan kan je de neus spoelen met een fysiologische zoutoplossing.

Sprays en druppels

Ontzwellende neussprays of druppels helpen niet en worden afgeraden. Ook oordruppels met pijnstillers (bijvoorbeeld lidocaïne) zijn afgeraden.

Vaccinatie

Vaccinatie tegen pneumokokken en Haemophilus influenzae type b (Hib) helpt om ernstige infecties door die bacteriën te voorkomen. Het verkleint ook de kans op sommige bacteriële oorontstekingen. Toch kunnen kinderen nog regelmatig oorontstekingen krijgen, meestal door andere kiemen of virussen.

Oorhygiëne

Bij een loopoor is een goede oorhygiëne belangrijk:

• Dep regelmatig het vocht uit de oorschelp om het oor droog te houden.
• Was je handen voor- en nadat je het oor verzorgt.
• Ga niet met een oorstaafje in het oor.
• Reinig ook alles dat in contact kwam met het ontstekingsvocht uit het oor.

Let op met zwemmen

Het is beter om niet te zwemmen zolang het oor nog loopt. Dat geldt ook voor kinderen met trommelvliesbuisjes die last hebben van loopoor.

Zodra het oor droog is, mag je kind weer zwemmen. Kinderen met trommelvliesbuisjes hoeven zwemmen of watercontact niet te vermijden als ze geen last hebben van loopoor. Oordopjes of gehoorbescherming zijn niet standaard nodig, maar je kan ze overwegen bij zwemmen in vuil water (zoals meren of rivieren) of bij diep duiken.

Hoe stelt je arts een acute middenoorontsteking bij je kind vast?

Je arts stelt de diagnose van acute middenoorontsteking met behulp van een otoscoop. Dat is een medisch instrument dat je arts gebruikt om je gehoorgang en trommelvlies te onderzoeken.

Wat kan je arts doen?

De meeste gevallen van acute middenoorontsteking genezen vanzelf binnen 2 à 3 dagen, zonder antibiotica.

Je kan paracetamol of ibuprofen gebruiken om de pijn en de koorts te verlichten (zie ‘Wat kan je zelf doen?’).

Je arts beslist of antibiotica nodig zijn. Dat hangt af van:

• hoe ziek je kind is;
• zijn of haar leeftijd;
• of er meer risico’s zijn op complicaties.

Een antibioticakuur duurt meestal 5 dagen. Gaat het na 2 tot drie 3 dagen antibiotica niet beter? Dan bekijkt je arts opnieuw of de behandeling moet worden aangepast. Soms kiest die dan een ander antibioticum, of onderzoekt een neus-keel-oorarts (NKO-arts) je kind.

Een doorverwijzing naar een NKO-arts is vooral nodig als:

• het oor blijft lopen na 1 of 2 antibioticakuren;
• er een gaatje in het trommelvlies is dat na 6 weken nog niet gesloten is;
• je arts denkt aan een complicatie, zoals een ontsteking achter het oor of evenwichtsproblemen.

Meer weten?

• Kind en Gezin:
  • Oorontsteking
  • Koorts
• Thuisarts: Mijn kind heeft een middenoor-ontsteking
• Gebruik je medicijnen? Zoek eenvoudig betrouwbare informatie op FarmaInfo.

Bronnen

• www.ebpnet.be
• Acute otitis media. Worel. December 2021. (www.worel.be) ​
• Acute otitis media. BMJ Best Practice. Februari 2025.