Hoge cholesterol bij kinderen en jongeren

Wat is hoge cholesterol bij kinderen en jongeren?

Cholesterol is een vetachtige stof die je lichaam nodig heeft om cellen en hormonen te maken. Maar te veel cholesterol in je bloed (hypercholesterolemie) kan je bloedvaten aantasten. Er ontstaat dan slagaderverkalking. Daardoor heb je op termijn meer kans op hart- en vaatziekten.

Oorzaken

Bij kinderen en jongeren kan hoge cholesterol verschillende oorzaken hebben:

• Erfelijke aanleg: door een genetische afwijking wordt cholesterol te traag uit het bloed verwijderd. Als minstens één ouder deze afwijking heeft, kan het doorgegeven worden aan de kinderen.
• Secundaire hypercholesterolemie: een aandoening doet het cholesterol stijgen. Bijvoorbeeld obesitas, diabetes, een te traag werkende schildklier of bepaalde nieraandoeningen.
• Levensstijl: een ongezond eetpatroon, vooral met veel verzadigde vetten of transvetten, kan bijdragen aan hoge cholesterol.
  • Verzadigde vetten vind je vooral in vet vlees, boter en volle zuivel.
  • Transvetten zitten in sommige frituursnacks en industrieel gebak.

Hoe vaak komt hoge cholesterol bij kinderen en jongeren voor?

• Erfelijke (familiale) hypercholesterolemie komt voor bij ongeveer 1 op de 250 mensen.
• Van alle jongeren met obesitas heeft 2 op de 5 hoge cholesterol.
• Ook bij kinderen met diabetes type 2 of een te traag werkende schildklier komt hoge cholesterol vaker voor.

Hoe kan je hoge cholesterol bij kinderen en jongeren herkennen?

De meeste kinderen en jongeren hebben geen klachten. Ze voelen zich dus gezond.

Als de cholesterol jarenlang hoog blijft, kunnen de bloedvaten vernauwen. Daardoor heeft je kind later meer kans op:

• een hartaanval of andere hartziekten;
• een herseninfarct of beroerte;
• vaatziekten in de benen (slechte doorbloeding, pijn bij het stappen).

Hoe stelt je arts hoge cholesterol vast?

Vragen

Je arts stelt vragen over eventuele klachten, het eetpatroon en de levensstijl van je kind. Je arts vraagt ook naar aandoeningen die in de familie voorkomen.

Bloedonderzoek

Je arts kan hoge cholesterol opsporen met een eenvoudig bloedonderzoek.

Je kind mag niets eten in de 12 uur voor je arts bloed afneemt.

Als je arts hoge cholesterol vaststelt, zal die altijd een tweede bloedonderzoek doen om het resultaat te controleren.

Tijdens het bloedonderzoek wordt ook gekeken of de hoge cholesterol door een aandoening kan komen. Bijvoorbeeld een verstoorde werking van de schildklier.

Wanneer is een bloedonderzoek nuttig?

Een controle van de cholesterol is aanbevolen bij kinderen en jongeren die:

• obesitas of diabetes hebben;
• een te traag werkende schildklier hebben;
• nefrotisch syndroom of chronische nierschade hebben;
• cholestatische leverziekte hebben;
• medicatie nemen die de vetten in het bloed verhoogt (zoals corticosteroïden, atypische antipsychotica, retinoïden, ciclosporine of antiretrovirale middelen);
• of: een ouder, broer of zus hebben die op jonge leeftijd een hart- en vaatziekte heeft gekregen.

Verder onderzoek

Vermoedt je arts dat de hoge cholesterol te maken heeft met erfelijke aanleg (bijvoorbeeld familiale hypercholesterolemie)? Dan verwijst die je kind door voor verder onderzoek.

Wat kan je zelf doen?

Praat met je arts

Als er in je familie mensen zijn die op jonge leeftijd een hart- en vaatziekte ontwikkelden, vertel dat dan aan je arts.

Gezond eten

Een gezonde levensstijl is vaak voldoende om de cholesterol naar een aanvaardbaar niveau te doen dalen. Gezond eten is de allerbelangrijkste maatregel:

• Eet volgens de voedingsdriehoek (zie Meer weten?).
• Vervang verzadigde vetten en transvetten door onverzadigde vetten:
  • kies voor olie of zachte margarine in plaats van boter;
  • kies voor mager vlees in plaats van vet vlees;
  • kies voor halfvolle zuivel en magere kaas;
  • kies voor noten en zaden in plaats van koeken of snoep.
• Kies voor volkoren granen, peulvruchten, groenten en fruit: die zitten boordevol vezels.
• Eet zo weinig mogelijk producten uit de rode bol, die buiten de voedingsdriehoek staat: die zijn vaak rijk aan verzadigde vetten, transvetten en suiker.

Bewegen

Daarnaast is het belangrijk voor je kind om regelmatig en voldoende intensief te bewegen. Liefst gemiddeld zo’n 60 minuten per dag. Dat kan fietsen, lopen, spelen of sporten zijn.

De bewegingsdriehoek helpt je op weg (zie Meer weten?).

Gezond gewicht

Probeer het gewicht van je kind goed in de gaten te houden. Heeft je kind overgewicht? Bekijk dan met je arts wat je eraan kan doen.

Niet beginnen roken

Probeer er voor te zorgen dat je kind nooit begint te roken. Roken vergroot de kans op hart- en vaatziekten sterk.

Wat kan je arts of zorgverlener doen?

🍎 Gezonde levensstijl

Het is niet altijd gemakkelijk om je levensstijl aan te passen. Een diëtist kan je kind helpen om gezonde eetgewoontes te ontwikkelen.

💊 Medicijnen

Als een gezonde levensstijl niet genoeg helpt, kan je arts medicijnen voorschrijven. Zeker bij erfelijke vormen, zoals familiale hypercholesterolemie, of bij kinderen die meer kans hebben op hart‑ en vaatziekten.

Een cholesterolverlagende statine heeft de voorkeur. Bij heel hoge cholesterolwaarden helpt dat medicijn misschien niet genoeg en is een ander medicijn nodig. Je arts verwijst je daarvoor door naar een specialist.

⚠️ Ook als je kind medicijnen neemt, is het belangrijk om gezond te leven.

Meer weten?

Hoge cholesterol

De Hartstichting: Hoog cholesterol

Gezond eten en bewegen

Op de website van Gezond Leven vind je info over:

• De voedingsdriehoek
• Gezond eten bij kinderen
• Voedingsadvies voor jongeren
• De bewegingsdriehoek
• Hoeveel bewegen kinderen en jongeren best?

Medicijnen

Gebruik je medicijnen? Zoek eenvoudig betrouwbare informatie op FarmaInfo.

Bronnen

• www.ebpnet.be
• Hypercholesterolemia. BMJ Best Practice. Dec 2025.
• Familial Hypercholesterolemia in Children. Dynamed. EBSCO Information Services. Okt 2025.
• Management of Dyslipidemias in Children. DynaMed. EBSCO Information Services. Mrt 2026.