Wat zijn hitteziektes?
Als het heel warm is, kunnen plots een aantal problemen optreden:
- uitdroging;
- zwelling door de warmte (warmte-oedeem);
- hittekrampen;
- uitputting door de hitte;
- een zonneslag;
- een hitteslag of hitteberoerte.
Hitte kan dus schadelijk zijn voor je gezondheid. Een hitteberoerte kan zelfs dodelijk zijn. Vooral als het heel vochtig is, kan de temperatuur van je lichaam snel stijgen. Dat gebeurt ook als de temperatuur in de omgeving niet extreem hoog is.
Bij wie komen hitteziektes voor?
Iedereen kan last krijgen van de hitte, maar sommige mensen moeten extra voorzichtig zijn. Zij zijn gevoeliger voor de hitte en de zon:
- kinderen;
- (gezonde) 65-plussers;
- mensen met een chronische aandoening, zoals:
- hart- en vaataandoeningen;
- diabetes;
- een te snel werkende schildklier;
- een verminderde nierwerking.
- sporters of mensen die grote inspanningen moeten leveren bij hoge temperaturen;
- mensen met een slechte lichamelijke conditie en/of veel overgewicht;
- mensen die te veel alcohol drinken;
- mensen die bepaalde medicijnen innemen (bijvoorbeeld bepaalde antidepressiva of plaspillen).
Hoe kan je hitteziektes herkennen?
Uitdroging
Als je hevig zweet en weinig drinkt, kan je lichaam uitdrogen. Bij uitdroging kan je deze klachten hebben:
- grote dorst;
- een droge mond;
- hoofdpijn;
- donkere urine of niet meer kunnen plassen;
- minder of geen tranen hebben;
- als je een stukje huid omhoog trekt, blijft het zo even staan.
Zwelling door warmte (warmte-oedeem)
Je benen en voeten kunnen opzwellen door de warmte. Vooral zwaarlijvige mensen en/of mensen met een verhoogde bloeddruk hebben daar last van.
Zonneslag
Een zonneslag krijg je door rechtstreekse hitte op een onbedekt hoofd. Je kan dan last hebben van:
- hevige hoofdpijn;
- misselijkheid;
- duizeligheid.
Je kan ook andere symptomen hebben. Die wijzen op een overprikkeling van het centraal zenuwstelsel:
- slaperig zijn;
- flauwvallen;
- overprikkeld zijn.
Hittekrampen
Hittekrampen komen vooral voor wanneer je heel veel zweet tijdens zware fysieke inspanningen. Meestal zijn dat spierkrampen ter hoogte van je kuitspieren. Ze verdwijnen zodra je rust.
Hitte-uitputting
Hitte-uitputting ontstaat als je lang wordt blootgesteld aan hitte en je lichaam uitdroogt (dehydratatie). Dat kan de voorbode zijn van een hitteberoerte (zie verder).
De belangrijkste tekenen van hitte-uitputting zijn:
- duizeligheid;
- flauwte;
- vermoeidheid;
- slapeloosheid;
- hyperventilatie;
- ongewone nachtelijke onrust.
Heb je naast een tekort aan water ook een tekort aan zout (natriumtekort)? Dan heb je geen dorst en krijg je koorts. Bij een zouttekort heb je vaak ook maag-darmklachten, zoals misselijkheid.
Hitteberoerte of hitteslag
Hitteberoerte ontstaat meestal als je lang blootgesteld wordt aan hoge temperaturen. Het is vaak het gevolg van een hitte-uitputting.
⚠️ Hitteberoerte is een medisch noodgeval. Als je een hitteberoerte niet behandelt, kan je eraan sterven.
Je herkent een hitteberoerte aan:
- hoge lichaamstemperatuur (39°C tot 45°C);
- hoger hartritme (meer dan 100 hartslagen per minuut);
- ongewone onrust;
- warme, rode en droge huid;
- hoofdpijn;
- overgeven;
- stuipen;
- flauwvallen;
- coma.
Wat kan je zelf doen?
Hitteziektes voorkomen
Voorspelt het weerbericht hitte? Volg dan deze tips om hitteziekten te voorkomen:
- Doe overdag, tussen 11 en 22 uur, geen grote lichamelijke inspanningen buiten.
- Beperk je inspanningen of las regelmatig een pauze in.
- Drink voldoende:
- Drink minstens 1,5 tot 2 liter (als je geen lichamelijke inspanning doet): bijvoorbeeld water, sportdrank of afgekoelde bouillon.
- Wacht niet tot je dorst hebt.
- Vermijd alcohol en dranken met cafeïne, zoals koffie, thee of cola. Die dranken verstoren de natuurlijke vochtbalans van je lichaam.
- Blijf binnen en zoek een koele ruimte op.
- Koel je lichaam regelmatig af in de douche, in bad of in een zwembad.
- Moet je toch naar buiten?
- Draag lichte kledij.
- Bescherm je hoofd tegen de zon met een hoed of een pet.
- Gebruik een goede zonnecrème met een aangepaste beschermingsfactor.
- Let extra op oudere mensen en kinderen.
- Vraag aan je arts of je medicatie neemt die een nadelig effect kan hebben op je gezondheid tijdens een hittegolf. Soms kan je arts de dosis aanpassen.
Hittekrampen voorkomen
Zweet bevat water, maar ook mineralen zoals natrium (zout) en kalium. Als je veel zweet, verlies je dus niet alleen water, maar ook mineralen. Als die mineralen niet aangevuld worden, kan je spierkramp krijgen.
- Om hittekrampen en hitte-uitputting te vermijden, kan je een beetje zout in je water doen: een halve theelepel per 2 liter water.
- Zorg dat je voldoende elektrolyten binnenkrijgt als je langdurig sport. (Elektrolyten zijn zouten die opgelost zijn in water.) Drink bijvoorbeeld sportdrank.
Wat kan je doen bij een hitteberoerte?
Valt iemand flauw en kan het om een hitteberoerte gaan? Bel dan 112.
Daarna moet je het slachtoffer zo snel mogelijk afkoelen (na reanimatie of veilige zijligging door een bekwaam persoon):
- De beste methode is water druppelen, gieten of sproeien op de hele huid en tegelijk met een luchtbron blazen om verkoeling te brengen.
- Icepacks in de oksels, nek en liesstreek kunnen helpen.
- Het lichaam onderdompelen in water is de snelste manier om een gezond lichaam af te koelen. Doe dat niet bij ouderen, kinderen of mensen met onderliggende aandoeningen, omdat het een groot effect heeft op het hart en de bloedvaten.
Wat kan je doen tegen zwelling door warmte?
Zwelling door warmte kan je proberen te verhelpen door:
- voldoende te rusten met je benen omhoog;
- genoeg te drinken.
Neem geen plasmedicatie in, tenzij er een andere medische reden is om die in te nemen.
Wat kan je arts doen?
Een hitteziekte vasstellen
Je arts onderzoekt je op tekenen van hitteziektes. Vermoedt je arts dat je een hitte-uitputting of een hitteberoerte hebt? Dan kan die een aantal testen doen:
- een vingerprik: om snel je suikerwaarde te bepalen;
- bloed afnemen: bijvoorbeeld om je elektrolyten-balans of je nieren te controleren;
- ontstekingswaarden bepalen: om uit te sluiten dat je een infectie hebt.
Soms is een snelle diagnose en behandeling nodig in het ziekenhuis.
Hitteberoerte of hitteslag
De meest ernstige hitteziekte is een hitteberoerte. Deze toestand is levensbedreigend.
- De arts biedt je de eerste (levensreddende) ondersteuning en koelt je zo snel mogelijk af.
- Hij of zij dient zuurstof toe en herstelt je vochtbalans via een infuus.
- De verdere behandeling van een hitteberoerte gebeurt in het ziekenhuis.
- Artsen houden je nieren nauwgezet in de gaten. Je nieren kunnen door een hitteberoerte minder goed werken (acuut nierfalen).
- Op een hartfilmpje zie je bij een hitteberoerte soms storingen die lijken op een hartaanval.
Hitte-uitputting
Vertoont je lichaam tekenen van uitputting? Dan moet je vocht innemen. Je arts neemt bloed af om je elektrolyten-balans te bepalen. Op basis daarvan beslist je arts welke behandeling in jouw geval de beste is.
- Bij hypertone dehydratatie zit er te veel zout (natrium) in je bloed.
- Dat wordt meestal veroorzaakt door de combinatie van lichaamsbeweging en warmte. Daardoor verlies je vocht. Hypertone dehydratatie ontstaat als je het verloren vocht niet compenseert.
- Water drinken is de juiste behandeling.
- Bij hypotone dehydratatie heb je een tekort aan zout (natrium).
- Dat komt voor als je alleen water drinkt bij een tekort aan vocht.
- Vaak heb je bij hypotone dehydratatie minder dorst dan bij hypertone dehydratatie.
- Meestal krijg je een infuus met een zoutoplossing.
Meer weten?
Op Warmedagen.be vind je:
- tips om je te beschermen tegen de warmte;
- info over hitteziektes.