Je testosteron ‘optimaliseren’ beschermt je hart niet

Waar komt dit nieuws vandaan?

Testosteron is het belangrijkste mannelijke geslachtshormoon en erg populair op sociale media. Zo circuleert een podcast van een fitfluencer die mannen coacht en supplementen verkoopt, met een arts als gast (1). Volgens hem beschermt testosteron je hart en hebben mannen met een hartinfarct ‘altijd’ een laag testosteron. Een goede waarde ligt voor hem op 600 à 700 ng/dL, ‘liefst 800, 900’. Huisartsen meten het bijna nooit, zegt hij. Hij verwijst naar zijn eigen boek, dat van een omstreden collega en een geval van één jonge patiënt.

Bron

(1) peakmaleperformance_pmp. Het belang van testosteron. Instagram. 20 mei 2026.

Hoe moet je dit nieuws interpreteren?

Eerst ziek, dan een laag testosteron

Dat mannen met hartproblemen vaker een laag testosteron hebben, klopt. Maar ernstig overgewicht, ziekte en sommige medicijnen verlagen je testosteron (2). Een lage waarde kan dus net zo goed een gevolg zijn als een oorzaak.

Mannen met de laagste waarden sterven gemiddeld ook vroeger (3). Maar dat komt uit observatieonderzoek dat mensen enkel opvolgt. Het kan niet uitmaken wat eerst kwam: het lage testosteron of de ziekte.

Een genetische studie kan dat beter, want je genen veranderen niet door overgewicht of ziekte. In zo'n studie bij honderdduizenden mensen hadden mannen die van nature meer testosteron aanmaken net iets méér kans op vernauwde kransslagaders (4).

• Dat is dus het omgekeerde van wat de observatiestudies doen vermoeden.
• Wellicht verklaren overgewicht en diabetes type 2 het verschil: ze verlagen je testosteron én ze verhogen je hartrisico.

Ligt je testosteron laag door overgewicht, dan behandel je dat overgewicht. Je waarde kan daardoor weer stijgen.

Ook het verhaal van de 27-jarige patiënt bewijst weinig: richtlijnen raden af om te meten tijdens of kort na een acute ziekte. Een heel lage waarde op jonge leeftijd kan ook van anabole steroïden komen of door een aandoening die je arts kan vaststellen.

Testosteron bijnemen beschermt je hart niet

De grootste studie tot nog toe gebeurde bij 5.246 mannen met klachten, een bevestigd tekort en een verhoogd hartrisico.

• De onderzoekers verdeelden de mannen door loting in 2 groepen:
  • een groep die een gel met testosteron gebruikte;
  • een groep die een nepgel gebruikte (5).
• Na bijna 3 jaar waren 7 op de 100 mannen met de testosterongel gestorven aan een hart- en vaatziekte, of hadden ze een hartaanval of beroerte gehad. Bij de groep die de nepgel gebruikte, was dat 7,3 op de 100.
• Dat verschil was niet significant. De gel met testosteron bood dus geen bescherming voor hart en vaten, maar ook geen aantoonbaar extra risico op dat vlak.
• Wel kwamen 3 andere problemen merkbaar vaker voor bij testosteron:
  • voorkamerfibrillatie (35 op de 1000 tegenover 24 op de 1000)
  • acute nierschade (23 op de 1000 tegenover 15 op de 1000)
  • longembolie (9 op de 1000 tegenover 5 op de 1000).
• De fabrikanten betaalden de studie, maar een onafhankelijke analyse van 35 studies besluit hetzelfde (6).

Zonder bewezen winst blijven enkel de ongewenste effecten over. Richtlijnen en het Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (BCFI) noemen bijvoorbeeld deze negatieve effecten (7):

• te veel rode bloedcellen;
  • Daardoor wordt je bloed dikker en stijgt de kans op een klonter.
  • In een Australische studie bij ruim 1000 mannen met overgewicht gebeurde dat bij 22 op de 100, tegenover 1 op de 100 mannen met een nepinspuiting (8).
• kleinere teelballen;
• verminderde spermakwaliteit;
• borstvorming.

Wanneer is testosteron wel een behandeling?

Testosteron is wel een medicijn voor hypogonadisme. Dat is een tekort aan testosteron door een probleem in de teelballen of in de hersengebieden die ze aansturen. Mogelijke oorzaken daarvan zijn bijvoorbeeld het syndroom van Klinefelter, een hypofysetumor, chemotherapie of langdurig gebruik van opioïden of corticosteroïden. Artsen gebruiken testosteron ook bij een te late puberteit en bij trans personen die met hormonen een mannelijker lichaam willen.

Daarbuiten raden richtlijnen af om testosteron standaard te meten. 1 lage meting is nog geen tekort: bij 3 op de 10 mannen met een te lage eerste meting is de tweede meting wel normaal. Daarom meet je arts 2 keer, telkens ’s ochtends en nuchter, met ongeveer een week ertussen.

Van een tekort spreek je pas bij een lage waarde én passende klachten:

• minder zin in seks;
• minder ochtenderecties;
• erectieproblemen.

Testosterontherapie helpt alleen als je echt een tekort hebt. Richtlijnen spreken van een tekort onder 300 ng/dL, boven 350 ng/dL is behandelen niet nodig. Word je behandeld, dan mikt je arts op het midden van de normale zone, niet bovenaan. Een normale waarde verder opdrijven tot 800 of 900 ng/dL levert geen aangetoonde winst op.

Herken je de klachten? Bespreek ze dan met je huisarts, die je zo nodig doorverwijst. Ook bij onvruchtbaarheid, botontkalking of onverklaarde bloedarmoede kan meten zinvol zijn.

Anabole steroïden zijn een ander verhaal

Volgens de arts weten we weinig over veel te hoge waarden. Dat klopt niet. Wie anabole steroïden gebruikt, neemt 10 tot 100 keer de dosis van een medische behandeling (9). Dat verhoogt je kans op overlijden, onvruchtbaarheid, hart- en vaatziekten en mentale aandoeningen, en kan je lever ernstig beschadigen, ook bij supplementen. Hartproblemen zijn de belangrijkste oorzaak van plotse en vroege sterfte bij gebruikers.

Anabole steroïden leggen ook je eigen aanmaak stil: je teelballen krimpen en je spermakwaliteit neemt af, soms al na maanden, met onvruchtbaarheid tot gevolg.

• Stop je, dan herstelt je hormoonhuishouding meestal binnen weken tot maanden.
• Maar na meer dan een jaar gebruik kan dat veel langer duren, en sommige effecten (o.a. kaalheid, borstvorming en onvruchtbaarheid) kunnen dan blijven.

Heb je anabole steroïden gebruikt? Bespreek dat dan met je arts of endocrinoloog. Hij of zij kan je helpen bij je herstel.

Conclusie

Mannen met hartproblemen hebben vaker een laag testosteron, maar dat is vaak een gevolg van overgewicht of ziekte. Testosteron bijnemen beschermt je hart niet en streefwaarden van 800 à 900 ng/dL zijn nergens op gebaseerd. Aanhoudende klachten zoals minder zin in seks of erectieproblemen kunnen veel oorzaken hebben. Testosteron helpt alleen bij een bevestigd tekort. Gebruikt je zelf anabole steroïden of testosteronsupplementen? Dan is stoppen en het met je arts bespreken de eerste stap.

Referenties

• (2) Hypogonadism in men. BMJ Best Practice. Jul 2025.
• (3) Yeap BB, Marriott RJ, et al. Associations of Testosterone and Related Hormones With All-Cause and Cardiovascular Mortality and Incident Cardiovascular Disease in Men: Individual Participant Data Meta-analyses. Ann Intern Med 2024;177(6):768-781.
• (4) Morbey EJ, Day FR, et al. Higher Circulating Testosterone Linked to Higher CAD Risk in Men: Mendelian Randomization and Survival Analyses. J Clin Endocrinol Metab 2026;111(4):e1029-e1036.
• (5) Lincoff AM, Bhasin S, et al. Cardiovascular Safety of Testosterone-Replacement Therapy. N Engl J Med 2023;389(2):107-117.
• (6) Cruickshank M, Hudson J, et al. The effects and safety of testosterone replacement therapy for men with hypogonadism: the TestES evidence synthesis and economic evaluation. Health Technol Assess 2024;28(43):1-210.
• (7) Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie. Androgenen en anabole steroïden. Sep 2026.
• (8) Wittert G, Bracken K, et al. Testosterone treatment to prevent or revert type 2 diabetes in men enrolled in a lifestyle programme (T4DM): a randomised, double-blind, placebo-controlled, 2-year, phase 3b trial. Lancet Diabetes Endocrinol 2021;9(1):32-45.
• (9) Anabolic steroid use disorder. BMJ Best Practice. Aug 2025.